叶映榴
荒城斗大乱峰间，
儒吏雍容翰墨娴。
芹藻暗香新壁水，
鼓锺重振旧尼山。
民栖陶穴风逾古，
鹤在华封梦亦闲。
一曲冰弦调塞气，
前滩鸡�自飞还。
方志��・��成文出版社・P333)
2008年12月22日
乾隆《延长县志》诗词录6
6、翠屏山寺
栾为栋（本郡太守）
宝刹悬崖依碧空，登临曲径白云封。
秀分迭嶂围金界，清挹洄流绕绀宫。
幡影迎风翔彩凤，香烟映日舞蟠龙。
眼前生意皆般若，须销猿猴畀主翁。
录自《延长县志》卷十 艺文志
方志丛书・台湾成文出版社・P332――P333)
栾为栋（本郡太守）
宝刹悬崖依碧空，登临曲径白云封。
秀分迭嶂围金界，清挹洄流绕绀宫。
幡影迎风翔彩凤，香烟映日舞蟠龙。
眼前生意皆般若，须销猿猴畀主翁。
录自《延长县志》卷十 艺文志
方志丛书・台湾成文出版社・P332――P333)
2008年12月18日
乾隆《延长县志》诗词录5
5、郊行漫兴二首
郝鸿猷（邑令）
政闲谁强陟嶙峋，策杖能扶善病身。
已见涧松森若夏，旋惊霜柿灿于春。
浮云乍断峯多出，危石长嵌路未迎。
暮卧招提消万虑，梦中唯见贝文新。
荆门茅屋喜人归，野老山花情若依。
恩允息肩九府重，身还留意四家微。
麦苗竞向青畴秀，群鹜翻从碧水肥。
时雨欲来童叟乐，予心岂与众心违。
（录自《延长县志》卷十 艺文志
方志丛书•台湾成文出版社•P332)
乾隆《延长县志》诗词录4
西山洞辑句
李谏（邑训）
晓行不厌河上山，
别有天地非人间。
安得移居此中老，
白云长在水潺潺。
（录自《延长县志》卷十 艺文志
方志丛书・台湾成文出版社・P331――P332)
2008年12月16日
乾隆《延长县志》诗词录2
延长县视赈感赋
张绅彦（清涧令，后官兵部尚书）
荒城匹马逐征鞯，几下深溪几上巅。
酒井那来市人醉，油泉谁代灶头烟？
鲸鲵血冷气初息，鸿雁声高惠未宣。
仙谶当年应有意，谩劳咄咄问青天。
（自注云余筮仕清涧时，途次邯郸，卜于卢生，得签有从今增福寿延长之句。崇祯六年奉檄延长视赈感以志之。）
（录自《延长县志》卷十 艺文志
方志丛书・台湾成文出版社・P330――P331)
2008年10月27日
乾隆《延长县志》诗词录1
干谷驿谒范文正公祠
余子俊（延绥巡抚）
文武才名重古今，祠瞻荒驿柏森森。
闻风曾破羌戎胆，向日常存忧乐心。
故鼎有烟香篆续，断碑无字雨苔侵。
枝头鸟语春声好，似供人间颂德音。
录自《延长县志》（抄本）卷十 艺文志
（方志丛书 台湾成文出版社）
本诗嘉庆《延安府志》也收录
2008年8月1日
一位不应忘记的教育家（转载）
文章来源：《光明日报》2007.2.25
作者：朱耀儒
翻遍有关资料，陕西在古代似乎没有出现过教育家。但最近一个偶然的机会，我发现了一位名字如黄钟大吕般在历史上响彻千年的著名学者、教育家、思想家。他就是陕西省子长县籍的胡瑗。
胡瑗（993--1059），字翼之，世居陕西安定（今子长县，1935年为纪念西北革命领袖谢子长而改安定为子长），因其祖父胡修
已在泰州为官，遂举家南迁，但他桑梓情挚，便自号"安定先生"。他自幼聪颖好学，又曾在泰山等地游历苦读，终成饱学之士。而立之年，他回到泰州，在城内经武祠设馆讲学，开始了他的教育生涯。宋代景二年（1035年），苏州郡守范仲淹聘他为郡学教授；翌年，范仲淹又推荐他赴京城开封为朝廷"更定雅乐"，撰写《景乐府奏议》，并应诏为仁宗皇帝讲释《周易》。此后，他先后被任为太子中舍、光禄寺丞、国子监直讲、太子中允、天章阁侍学、管勾太学、太常博士等职。胡瑗一生著述颇丰，计有《易传》、《论语说》、《尚书会解》、《洪范口义》、《武学规矩》等百余卷。
胡瑗在泰州、湖州等地20多年的执教生涯中，开创了在我国教育发展史上影响深远的"苏湖教法"。此教法的要义在于提出教育必须明体达用，经实并重。他实行"经义"和"治事"分斋教学。经义主要学习六经；治事又分为治民、讲武、堰水（水利）、历算等科，其目的使学生既能领悟圣人的经典义理，又能学到实际运用的本领。这个主张在一千多年前是颇具创见的。在所开设的课程中，他让学生主攻一门，兼攻一门副科。他提倡美育和体育，很有一些让学生全面发展的因素。"苏湖教法"在教学方法上也别具创意。具体可以概括为以下四个方面：一是注重认真备课，教师在教学上必须做到以身作则；二是注重因材施教，实行"以类群居讲习"；三是走出书斋，增长见识。他坚持带领学生游历名山大川，进行实地考察，开阔学生的视野；四是注建立良好的师生关系。他认为师生之间应"视诸生如其子弟，诸生亦信爱如父兄。"因他学识渊博，教导有方，爱护学生，"士或不远千里来就师之，皆心中悦服"。就像范仲淹、欧阳修这样的名门望族，也都将子弟送到他的学馆就读。在他教出的1700多名学生中，许多人都成为朝廷枢要，国家栋梁。
基于胡瑗的杰出建树和巨大贡献，他生前身后备受尊崇。"宋神宗称之为'真先生'；范仲淹誉之为'孔门衣钵，苏湖领袖'；王安石尊之为'天下豪杰魁'；苏轼推之为'章为万世程'；文天祥敬之为'一代瞻仰，百世钦崇'；司马光颂之为'苏湖之教，造士有术'；米芾赞之为'宽厚纯诚，躬行力践'等"（引自《泰州日报》）。胡瑗的教学法不仅在当时风靡神州，后来也得到长久的重视。庆历四年（1044年），朝廷在开封建立太学，曾派专人到湖州学习胡瑗的教学经验，并颁旨将此教学法定为"太学令"。胡瑗在泰州讲学的故址，早在南宋时就被辟为安定书院，是江苏建立最早的书院，比著名的扬州书院早400多年。明代嘉靖十七年（1538年），经监察御史杨瞻倡议，在安定书院内建祠专祀安定先生，立《宋胡先生讲学故址碑》和《安定祠碑》。解放后，国家在此兴建了泰州中学。该校传承弘扬"苏湖教法"，教育质量一直居于全省前茅，跻身国内百所名校之列。国家主席胡锦涛同志即为该校59届高中毕业生。
对于胡瑗这样一位超尘拔俗的魁奇之士，清道光二十六年（1846年）手抄的《安定县志》和1993年出版的《子长县志》，居然没有关于胡瑗的任何记载！1998年三秦出版社出版的由陕西省地方志编纂委员会编辑的《陕西省志.人物志（上）》里，也没有收录胡瑗的事迹。只是在清嘉庆七年（1802年）刊刻的《延安府志》艺文卷（人物卷里依然没有胡瑗的记载！）的"杂记"部分录有一篇宜川县尹贾明孝撰写的《复二贤祠记》中提到了胡瑗。文章写道，宜川县城南原有"二贤祠"，奉祀的是宋代的大儒张横渠（张载）和胡安定（胡瑗），"后奸民改绘儒释道三圣像于中堂，而移二贤于大门之内，其隘不能容膝，日久以为故然。孝来尹是邦，遂令民奉三圣像于别所，而复二贤故位，且效文庙制，更为木主。"文中没有历数胡瑗的事迹，但对胡瑗的评价极高。他说胡瑗和张载"皆仲尼之徒"，又"大有功德于宜"，而他恢复二贤祠之举，"可以仰质圣贤，府对苍赤也。"这位生卒不详的县令独具慧眼，有胆有识，敢作敢为，不愧为人中俊杰。而如今陕西有几人能知道有胡瑗其人？即使是子长人，又有几人了解故里曾出现过胡瑗这位杰出师表？笔者在教育领域舌耕笔耘40余年，也不曾接触胡瑗的丝毫传闻，实在是孤陋寡闻，不胜愧汗。好在手头由周谷城题名的《中外教育名人辞典》里有"胡瑗"的词条，才让我对胡瑗先生有了较为明晰的了解。胡瑗名列"中外教育名人"，而在陕西却是椟中之珠，长期被忽略被遗忘，我们真是太目光如豆，取舍颠倒了。
如今，做一件事就成为名人，演一出戏就升起一颗名星，社会上的浮躁之气正在日盛起来。但如今的一些所谓名人，有几个能够与胡瑗先生同日而语，相提并论？胡瑗和他的"苏湖教法"确实是求之不得的珍贵资源。我们应该把它传承下来，并发扬广大，以此促进社会的文明进步。
作者：朱耀儒
翻遍有关资料，陕西在古代似乎没有出现过教育家。但最近一个偶然的机会，我发现了一位名字如黄钟大吕般在历史上响彻千年的著名学者、教育家、思想家。他就是陕西省子长县籍的胡瑗。
胡瑗（993--1059），字翼之，世居陕西安定（今子长县，1935年为纪念西北革命领袖谢子长而改安定为子长），因其祖父胡修
已在泰州为官，遂举家南迁，但他桑梓情挚，便自号"安定先生"。他自幼聪颖好学，又曾在泰山等地游历苦读，终成饱学之士。而立之年，他回到泰州，在城内经武祠设馆讲学，开始了他的教育生涯。宋代景二年（1035年），苏州郡守范仲淹聘他为郡学教授；翌年，范仲淹又推荐他赴京城开封为朝廷"更定雅乐"，撰写《景乐府奏议》，并应诏为仁宗皇帝讲释《周易》。此后，他先后被任为太子中舍、光禄寺丞、国子监直讲、太子中允、天章阁侍学、管勾太学、太常博士等职。胡瑗一生著述颇丰，计有《易传》、《论语说》、《尚书会解》、《洪范口义》、《武学规矩》等百余卷。
胡瑗在泰州、湖州等地20多年的执教生涯中，开创了在我国教育发展史上影响深远的"苏湖教法"。此教法的要义在于提出教育必须明体达用，经实并重。他实行"经义"和"治事"分斋教学。经义主要学习六经；治事又分为治民、讲武、堰水（水利）、历算等科，其目的使学生既能领悟圣人的经典义理，又能学到实际运用的本领。这个主张在一千多年前是颇具创见的。在所开设的课程中，他让学生主攻一门，兼攻一门副科。他提倡美育和体育，很有一些让学生全面发展的因素。"苏湖教法"在教学方法上也别具创意。具体可以概括为以下四个方面：一是注重认真备课，教师在教学上必须做到以身作则；二是注重因材施教，实行"以类群居讲习"；三是走出书斋，增长见识。他坚持带领学生游历名山大川，进行实地考察，开阔学生的视野；四是注建立良好的师生关系。他认为师生之间应"视诸生如其子弟，诸生亦信爱如父兄。"因他学识渊博，教导有方，爱护学生，"士或不远千里来就师之，皆心中悦服"。就像范仲淹、欧阳修这样的名门望族，也都将子弟送到他的学馆就读。在他教出的1700多名学生中，许多人都成为朝廷枢要，国家栋梁。
基于胡瑗的杰出建树和巨大贡献，他生前身后备受尊崇。"宋神宗称之为'真先生'；范仲淹誉之为'孔门衣钵，苏湖领袖'；王安石尊之为'天下豪杰魁'；苏轼推之为'章为万世程'；文天祥敬之为'一代瞻仰，百世钦崇'；司马光颂之为'苏湖之教，造士有术'；米芾赞之为'宽厚纯诚，躬行力践'等"（引自《泰州日报》）。胡瑗的教学法不仅在当时风靡神州，后来也得到长久的重视。庆历四年（1044年），朝廷在开封建立太学，曾派专人到湖州学习胡瑗的教学经验，并颁旨将此教学法定为"太学令"。胡瑗在泰州讲学的故址，早在南宋时就被辟为安定书院，是江苏建立最早的书院，比著名的扬州书院早400多年。明代嘉靖十七年（1538年），经监察御史杨瞻倡议，在安定书院内建祠专祀安定先生，立《宋胡先生讲学故址碑》和《安定祠碑》。解放后，国家在此兴建了泰州中学。该校传承弘扬"苏湖教法"，教育质量一直居于全省前茅，跻身国内百所名校之列。国家主席胡锦涛同志即为该校59届高中毕业生。
对于胡瑗这样一位超尘拔俗的魁奇之士，清道光二十六年（1846年）手抄的《安定县志》和1993年出版的《子长县志》，居然没有关于胡瑗的任何记载！1998年三秦出版社出版的由陕西省地方志编纂委员会编辑的《陕西省志.人物志（上）》里，也没有收录胡瑗的事迹。只是在清嘉庆七年（1802年）刊刻的《延安府志》艺文卷（人物卷里依然没有胡瑗的记载！）的"杂记"部分录有一篇宜川县尹贾明孝撰写的《复二贤祠记》中提到了胡瑗。文章写道，宜川县城南原有"二贤祠"，奉祀的是宋代的大儒张横渠（张载）和胡安定（胡瑗），"后奸民改绘儒释道三圣像于中堂，而移二贤于大门之内，其隘不能容膝，日久以为故然。孝来尹是邦，遂令民奉三圣像于别所，而复二贤故位，且效文庙制，更为木主。"文中没有历数胡瑗的事迹，但对胡瑗的评价极高。他说胡瑗和张载"皆仲尼之徒"，又"大有功德于宜"，而他恢复二贤祠之举，"可以仰质圣贤，府对苍赤也。"这位生卒不详的县令独具慧眼，有胆有识，敢作敢为，不愧为人中俊杰。而如今陕西有几人能知道有胡瑗其人？即使是子长人，又有几人了解故里曾出现过胡瑗这位杰出师表？笔者在教育领域舌耕笔耘40余年，也不曾接触胡瑗的丝毫传闻，实在是孤陋寡闻，不胜愧汗。好在手头由周谷城题名的《中外教育名人辞典》里有"胡瑗"的词条，才让我对胡瑗先生有了较为明晰的了解。胡瑗名列"中外教育名人"，而在陕西却是椟中之珠，长期被忽略被遗忘，我们真是太目光如豆，取舍颠倒了。
如今，做一件事就成为名人，演一出戏就升起一颗名星，社会上的浮躁之气正在日盛起来。但如今的一些所谓名人，有几个能够与胡瑗先生同日而语，相提并论？胡瑗和他的"苏湖教法"确实是求之不得的珍贵资源。我们应该把它传承下来，并发扬广大，以此促进社会的文明进步。
访泰州胡瑗先贤安定书院(转载）
文章来源：《延安日报》2007.１.31
作者：王巨才
编者按： 今天，我们向读者郑重推荐王巨才先生的这篇文章。本文向我们介绍了一千多年前的宋代，从安定（今子长县）走出的一位享誉朝野的大学问家、大教育家。这是我们延安的骄傲、子长的骄傲。然而，这样一位如黄钟大吕的饱学鸿儒，在家乡竟然知之廖廖，且受到客居讲学地江苏泰州的推崇景仰，建祠塑像，立碑追缅、启迪后学。这着实使乡人汗颜。在弘扬传承优秀历史文化遗产、建设先进文化、倡导科学发展的今天，我们能发掘多少如此珍贵和颇具重量级的文化资源呢？这使我们不得不思考一些深层次的问题，认识我们与发达地区多方面的差距所在，从而使我们延安曾经辉煌的人文历史得以彰显，使我们的文化建设与经济建设相得益彰、推进延安品味、魅力的全面提升。
泰州，一座古老而又青春焕发的城市。这里不仅有春兰制造集团、扬子江药业集团等一批全国知名的大型企业，是正在崛起的新兴动力城，医药城，化工城与不锈钢之乡。同时作为历史文化名城，它又是施耐庵、柳敬亭、郑板桥、梅兰芳等文化名人的故里，岳飞、范仲淹以及晏殊、孔尚任、李汝珍、林则徐、齐白石等也曾在这里生活或履任，真可谓地灵人杰，英才辈出。
此次泰州之行，除与大家一起马不停蹄地参观，采访，考察，于欣欣向荣的城乡变革中感受历史进步的强劲律动外，就我个人而言，尚有一个不期而然的意外收获，就是有幸邂逅了我国古代著名学者，教育家，思想家胡瑗，即我在后面要说的我的先辈同乡"安定先生"。
胡瑗，字翼之，生于北宋淳化四年（公元９９３年），世居陕西安定堡，因其祖父胡修已在泰州为官，遂举家南迁。然桑梓情挚，自号"安定"：他自幼聪明好学，通晓五经，又曾在泰山等地游历苦读，终成饱学之士：３０岁回泰州，在城内经武祠设馆讲学。景二年（１０３５年）由苏州郡守范仲淹延聘，任郡学教授；次年，经范推荐，赴开封为朝廷"更定雅乐"，撰写《景乐府奏议》，并应昭为仁宗皇帝讲释《周易》。在２０多年的执教生涯中，他先后在泰州８年，湖州１３年，开创了在我国教育发展史上影响深远的"苏湖教法"。其精义，在提出教育必须明体达用，经实并重，实行"经义"和"治事"分斋教学。经义主要学习六经；治事又分为治民、讲武、堰水（水利）、历算等科，使学生既能领悟圣人经典义理，又能学到实际运用的本领。在他教出的１７００多名学生中，许多都成为朝廷枢要，国之栋梁。像范仲淹、欧阳修等这样的名门望族，都将子弟送其培养：庆历四年１０４４年，朝廷在开封建立太学，曾派专人到湖州学习胡瑗的教学经验，并颁旨以其教法为"太学令"：此后胡瑗曾被征为太子中舍、光禄寺丞、国子监直讲、太子中允、天章阁侍学、管勾太学、太常博士等职，晚年因病赴杭州长子任所休养，不久病殁，享年６７岁。赐谥"文昭"：史书上说，他离京时送行的队伍"百里不绝，时以为荣"可能有些夸张，但如果把沿途弟子、故旧的接送算在内，怕并不为过：胡瑗一生著述颇丰，计有《易传》、《论语说》、《尚书会解》、《洪范口义》、《武学规矩》等百余卷，基于他的杰出建树和巨大影响，生前身后，备受尊崇"宋神宗称之为'真先生'：范仲淹誉之为'孔门衣钵，苏湖领袖'；王安石尊之为'天下豪杰魁'；苏轼推之为'章为万世程'；文天祥敬之为'一代瞻仰，百世钦崇'；司马光颂之为'苏湖之教，造士有术'；米芾赞之为'宽厚纯诚，躬行力践'等"（引自《泰州日报》）。直到明世宗嘉靖九年（１５３０年），朝廷还明令将胡瑗"从祀孔庙"，称"先儒胡子"。清乾隆皇帝巡游泰山，在题诗中也以"报来尺素见平安，投涧传称人所难"，盛赞他当年在泰山专心致志，十年苦读，接家书见"平安"二字即不展读而投于山涧的发愤精神。其地位之超迈与流芬之深远，于兹可见。
胡瑗讲学泰州的故址就在现在的江苏省属泰州中学实验初中校园内。早在南宋时期，此地便辟为安定书院。是江苏建立最早的书院，较扬州书院早４３６年。嘉靖十七年（１５３８年），经监察御史杨瞻倡议，院内建祠专祀安定先生，立《宋胡先生讲学故址碑》和《安定祠碑》。后因兵燹战乱，书院时兴时废。光绪二十九年（１９０３年），知州侯绍瀛兴办泰州学堂，对书院与祠堂重加修葺，计有房屋８５间。解放后，政府于原址兴建泰州中学，或因文脉所系，教育质量一直居于前茅，是国内百所名校之一。国家主席胡锦涛同志即为该校５９届高中毕业的校友。
参观泰中，是在四月下旬的一个下午，正莺飞草长，景色宜人时节。甫一进门，右手便是粉墙环护，自成一院的安定书院。院分两进，遍植青松翠柏，厅堂苍然，皆红柱黛瓦，眺望之际，顿觉有浓浓的书卷气扑面而来。前厅院落正中，是胡先生半身雕像，目朗神清，蔼然君子之风。廊柱上白底黑字楹联为："精忠上仰将军岳，正学前瞻教授胡"，盖书院后山高处，即岳武穆将军祠。廊下左右两壁，一为"宋安定胡先生讲学故址"碑，一为嘉靖乙丑春朱炳如书"谒安定心斋二先生祠"诗刻，历４００多年风雨，仍字迹清晰，惟碑石斑驳，记录岁月沧桑。出书院门，马路对过，一棵浓荫蔽日，粗可数人环抱的古银杏傲立苍穹，传为胡先生手植，已有近千年历史。同行诸君皆纷纷留影纪念，藉申对这位历代共仰的学界先贤的虔敬之情。
我是在对先生名号及行状一无所知的情况下邂逅这位古代哲人的。当主人介绍说，先生为陕西安定堡人氏时，曾一时恍。惚游移，不拟置信；稍一思忖，又觉既是"陕西"安定，当不致有大误。惊喜之余，脱口而道："鄙人即安定人也"旋即脸红，自觉猛浪失态。先生至伟，与尔何干？且未经详考，此"安定"即为彼安定乎？心下便惴惴然若当众丢人现眼一般。所幸回宾馆后，请市文联主席陈社同志找来一份载有胡瑗生平的报纸，当中明白无误提到"安定堡即今陕西子长县"，心中方始释然，渐感踏实。
也不尽然。一路想来，总觉有些匪夷所思。我的老家子长县地处陕北，古属上郡，秦置阳周，后因朝代更迭废县为寨，宋康定元年（１０４０年）始升安定寨为安定堡，蒙古宪宗二年（１２５２年）又置为安定县，１９３５年５月，为纪念西北革命领袖谢子长，经中央西北工委决定，改名为子长县。这个偏处黄土高原大山皱褶里的县份后来之所以出名，只是因为１９３５年１０月红军长征到达陕北不久，毛泽东及其中央机关便进驻县城瓦窑堡，在这里召开了对开创革命新局面具有关键意义的"瓦窑堡会议"，确定了建立抗日民族统一战线的政治路线。随后又策动了声势浩大的红军"东征"，极大地鼓舞了全国人民抗日救国的信心。据新版《鲁迅全集》收录的文稿，当时远在上海的鲁迅、茅盾等人闻讯后，曾驰电致贺，称之为"是中华民族解放史上最光荣的一页"瓦窑堡由此被时称"红都"，当不虚妄。但宋代以降，这里一直为中原王朝与西夏等少数民族政权长期对垒、拉锯的边关地区，战事纷繁，地瘠民贫，想来是无法有经济和社会事业的稳定发展的。到明清时期，由于战乱和灾荒，社会进一步凋敞，安定曾出现过"城野无一人"的惨况。清光绪年间，有朝廷命官王培芬到与安定毗连地区巡察，曾以如下《七笔勾》的奏章描述亲历所见："万里邀游，百日山河无尽头，山秃穷而陡，水恶虎狼吼，狂风阵起哪辨昏与昼，因此上把万紫千红一笔勾；窑洞茅屋，省去砖木措上土，夏日晒难透，阴雨更肯漏，土块砌墙头，油灯壁上流，掩藏臭气马屎与牛溲，因此上把雕梁画栋一笔勾；没面皮裘，四季常穿不肯丢，沙葛不需求，褐衫耐久留，裤腿宽而厚，破烂亦将就，毡片遮体被褥全没有，因此上把绫罗绸缎一笔勾……"这位尚具才情却又轻狂迂腐的大员勾来勾去，竟然建议皇上把这块地方从大清版图上一笔抹去，干脆割让外夷。事情固属荒唐，但当时安定一带荒凉衰败之状，确乎可以从这《七笔勾》中窥想得来：
真是且喜且愧！所喜者，一向以贫困落后见诸官方文书和舆论媒体，至今仍属"国家级"贫困县份的子长故里，历史上竟然出现过如此声名显赫的理学先驱、孔门大儒，不啻是从"鸡窝里飞出的金凤凰"，光耀古今，桑梓生辉，作为后辈同乡，虽隔千载，仍觉"与有荣焉"，光彩，提气。子长素有"土风刚劲，习尚淳庞，重气节，敦齿让"的嘉誉。革命战争年代，７０００健儿奋勇参军，史册上有名有姓的烈士即达１１４９名；开国后，被授予少将至上将军衔的就有阎红彦、贺晋年等１０位高级将领。人称"将军县"。但从古至今，有重大影响和历史地位的文人学士，屈指算来，寥若晨星；而今有了这位安定先生，吾辈于公众面前可不汗颜矣。所惭愧者，对这样一位在全国学界特别是江、浙一带提其名号便如雷贯耳的人物，此前不仅是我自己毫无了解，即使是子长全县、延安全区乃至陕西全省范围内，知道的人怕也少之又少：我在陕西生活和工作５０多年，其中在延安近３０年，就从未听人说起、也没有从媒体上见到他的大名，孤陋寡闻，惶恐无任。数典忘祖，乡人不肖，真是冷落您老人家太久了，安定先生！
这结论也许又失之轻率武断，只不过是囿于见闻，推己及人吧。为慎重计，回京后赶紧遍翻书橱，搜求资料？经查，清道光二十六年的手抄《安定县志》和１９９３年出版的《子长县志》，均无有关胡瑗的记载。清嘉庆７年刊刻的《延安府志》人物卷亦付阙如。但该志第７６卷（艺文卷）的"杂记"部分录有一篇《复二贤祠记》，为宜川县尹贾明孝（生卒不详）撰写，笔触犀利，文辞生动，所记内容倒果然与胡先生有关。文章写道，宜川县城南原有"二贤祠"，奉祀的是宋代大儒张横渠（张载）和胡安定（胡瑗），"后奸民改绘儒释道三圣像于中堂，而移二贤于大门之内，其隘不能容膝，日久以为固然。孝来尹是邦，遂令民奉三圣像于别所，而复二贤故位，且效文届制，更为木主"。作为孔门弟子，这位贾县尹算得上是一位见识过人、敢作敢为的主儿，但在这样一个风习愚昧的边陲小县里，他的这一惊世骇俗的举动，无异于是捅了一个马蜂窝，"一时僚属、士民纷有异议，以为轻三圣而重二贤"。面对昧于无知的种种责难，这位"拗县官"坦然置之，毫不退缩，同时又耐心细致地说服民众，使大家认识三教之异同及"二贤不可不复"的道理。他在文章中写道，儒释道三教各有所宗，本来就不是一回事儿；现在你们把它们的祖师爷摆在一起供奉，不伦不类，纯属胡闹。特别是绘像中让外来的释迦牟尼居中，而让老子和孔子分列左右，叨陪末座，更是荒诞不经，刻意在圣人之间制造矛盾；倘圣人有知，没准会因此而棍棒相向，动起武来。在三教之中，贾县尹是主张尊孔读经的。他旗帜鲜明，认为释老之学虽有可取，但毕竟"穷而偏，终不若吾道之大而通也"。据此，他进而指出，张、胡二贤，一位是"继往圣而开来学"的关学大儒，一位是博古通今的杰出师表，"皆仲尼之徒"，又"大有功德于宜"，则宜川人民崇礼他们，难道不正是顺理成章，天经地义的事情吗？更何况，二贤祠如果过去没有倒还罢了，已有而废之，无论如何也是说不过去的。故"不佞是举也，可以仰质圣贤，府对苍赤也"。从容不迫，充分论证。机锋凌厉，义正辞严。在因循成风的封建官场中，能有这样一位有胆有识、敢作敢为的县太爷，叉能写出这样一篇标新立异、情理交融的妙文来，亦属难得。
贾县尹文章中说到张、胡二贤"有大功德于宜"，并非妄测臆说，亦非大话蒙人，是有史实根据的。经查，宋康定元年（１０４０年），因西北地区局势紧张，觊觎中原的西夏王朝屡有来犯，宋仁宗派遣范仲淹以陕西经略安抚招讨副使兼知延州，负责这一地带军事防务。范莅位后，整肃军务，关心民膜，深得百姓拥戴。他的那阕描写"塞下秋来风景异"的千古名篇《渔家傲》，就写成于这一时期。也就是在到任的当年，经他推荐，４８岁的胡瑗到黄河边上的丹州（即宜川县）担任了军事推官，在参与幕府军事策划的同时，撰写了《武学规矩》，倡议国家大兴武学以抵御外敌。而此时年纪不到２０岁，曾以《边议九条》上书范仲淹的张载，也专门赴延安拜会范，倾谈之余，范赠送张载《中庸》一部，并告以其真正的才能不在军事，而是钻研学术，劝他在这方面多下功夫。张载后来能成为影响中国学术思想八百余年的"关学"宗师，想是与范的这次指点和激励分不开的。至于张、胡二位在宜川的德政，贾县尹在文章只点到胡在任期间，在当地"教授苏湖学法，随其人贤愚训之，而见者知为安定弟子"的造士作人的功绩；而张载，则是"其令云岩（宜川旧称）也，以敦本善俗为先，会乡耆，劝养老，询民间疾苦，百世而下犹可想见其平易近民之风"。张载缘何到的延州，又何时作云岩令，因资料所限，未及详考，须查对年谱方能确证。但无论如何，胡瑗先生不只世居安定，且他本人曾到过延州，对家乡的社会事业作过直接贡献，当是确定无疑的。
胡瑗生前著述虽多，但大多散佚，诗词作品传世更少。查安徽《宁国府志》载有《石壁》诗一首，风流高格，不让李杜。因虞其日久湮没，兹照录于右："李白好溪山，浩荡旌川游。题诗汪氏壁，声动桃花洲。英辞逸无继，尔来三百秋。汪公亦蕃衍，宗支冠南州。其间新建居，林泉最清幽。竹声满道院，山光入书楼。仙气既飘飘，儒风亦悠悠。子孙多俊异，词行咸精修。我来至石壁，赏之不能休。酣味碧溪水，苦钦黄金瓯。因羡汪君居，复思汪君投。遇景清兴发，浩与天云浮。斐章异绣段，洒翰非银钩。庶与谪仙诗，千古同风流"。诗前尚有一小序，亦堪称精粹美文。序云："余尝览李翰林题《泾川汪伦别业》二章，其词俊逸，欲属和之。今十月，自新安历旌德，而仙尉曾公望同游石壁，盖胜境也。奇峰对耸，清溪中流，路出半峰，佳秀可爱。传闻新建汪公，所居不远，掩映溪岫，率类于此。且欲寻访，迨暮不获。因思旌川即泾川接境也，而幽胜过之；汪公亦伦之别派也，而儒雅胜之。岂可使讽咏不及于古乎？辄成一首，题于汪公屋壁，虽不及藻饰佳境，比肩英流，庶俾谪仙之诗，不独专美。"其欣然自信之状，謦可闻；赏读之际，不能不让人心悦诚服。
这次到泰州，也包括到扬州、南通等地采风，大家的一个共同的感受，就是作为发达地区，当地干部群众的文化意识普遍较强。他们在致力活跃商品经济的同时，在保护和开发历史文化遗产，激扬正气，教化民众，兼及招商引资，吸引旅游等方面，真是目光远大，谋划得当，做好做足了文章。风光秀美的山水园林，独具特色的古典建筑，有纪念价值的人文景点，大多善加珍存，或精心修葺，不似有的地方，在一片抢救、保护声中，眼睁睁看着这类先人们留给的珍贵财富被开发商们毁之殆尽，令有识之士呼天抢地，痛心疾首。从深层考究，这种优良的人文传统，也正是发达地区之所以发达，并能生生不息、长盛不衰的原因之一，是值得认真思索效法的。
时下，党和政府力倡树立科学的发展观，各地经济、政治、文化与和谐社会建设齐抓共管的自觉性日渐增强。由此我想到，这位名字如黄钟大吕般在历史上响彻千年的胡瑗先生，在他的故里却阒无声息，总归于事未妥，于心不安；放着这样一份在别人看来求之不得的珍贵资源而罔顾不用，也实在让人心疼和叹息。故倘能由政府出面擘划运作，并求得泰、湖等地有关方面的配合支持，于适当时机在子长建立一处关于胡瑗先生的纪念设施，则无论是对褒扬先贤，激励后昆，促进社会文明进步，都应算得上一件功德无量的善政。我在延安工作多年，又曾忝为一地之长，囿于学识、水平而于此了无作为，是所愧悔交集者；泰州归来，尤感忐忑。于今垂垂老矣，又致仕赋闲，只能寄望于来者。故不惮其烦，就此行的见闻和感想敷衍成这样一篇文字，以抒衷曲，并冀"有司"察纳。
呜呼，乡关北望，云山悠悠。嘤其鸣矣，以求其友。鸿鹄归来兮，殷殷翘首。
作者：王巨才
编者按： 今天，我们向读者郑重推荐王巨才先生的这篇文章。本文向我们介绍了一千多年前的宋代，从安定（今子长县）走出的一位享誉朝野的大学问家、大教育家。这是我们延安的骄傲、子长的骄傲。然而，这样一位如黄钟大吕的饱学鸿儒，在家乡竟然知之廖廖，且受到客居讲学地江苏泰州的推崇景仰，建祠塑像，立碑追缅、启迪后学。这着实使乡人汗颜。在弘扬传承优秀历史文化遗产、建设先进文化、倡导科学发展的今天，我们能发掘多少如此珍贵和颇具重量级的文化资源呢？这使我们不得不思考一些深层次的问题，认识我们与发达地区多方面的差距所在，从而使我们延安曾经辉煌的人文历史得以彰显，使我们的文化建设与经济建设相得益彰、推进延安品味、魅力的全面提升。
泰州，一座古老而又青春焕发的城市。这里不仅有春兰制造集团、扬子江药业集团等一批全国知名的大型企业，是正在崛起的新兴动力城，医药城，化工城与不锈钢之乡。同时作为历史文化名城，它又是施耐庵、柳敬亭、郑板桥、梅兰芳等文化名人的故里，岳飞、范仲淹以及晏殊、孔尚任、李汝珍、林则徐、齐白石等也曾在这里生活或履任，真可谓地灵人杰，英才辈出。
此次泰州之行，除与大家一起马不停蹄地参观，采访，考察，于欣欣向荣的城乡变革中感受历史进步的强劲律动外，就我个人而言，尚有一个不期而然的意外收获，就是有幸邂逅了我国古代著名学者，教育家，思想家胡瑗，即我在后面要说的我的先辈同乡"安定先生"。
胡瑗，字翼之，生于北宋淳化四年（公元９９３年），世居陕西安定堡，因其祖父胡修已在泰州为官，遂举家南迁。然桑梓情挚，自号"安定"：他自幼聪明好学，通晓五经，又曾在泰山等地游历苦读，终成饱学之士：３０岁回泰州，在城内经武祠设馆讲学。景二年（１０３５年）由苏州郡守范仲淹延聘，任郡学教授；次年，经范推荐，赴开封为朝廷"更定雅乐"，撰写《景乐府奏议》，并应昭为仁宗皇帝讲释《周易》。在２０多年的执教生涯中，他先后在泰州８年，湖州１３年，开创了在我国教育发展史上影响深远的"苏湖教法"。其精义，在提出教育必须明体达用，经实并重，实行"经义"和"治事"分斋教学。经义主要学习六经；治事又分为治民、讲武、堰水（水利）、历算等科，使学生既能领悟圣人经典义理，又能学到实际运用的本领。在他教出的１７００多名学生中，许多都成为朝廷枢要，国之栋梁。像范仲淹、欧阳修等这样的名门望族，都将子弟送其培养：庆历四年１０４４年，朝廷在开封建立太学，曾派专人到湖州学习胡瑗的教学经验，并颁旨以其教法为"太学令"：此后胡瑗曾被征为太子中舍、光禄寺丞、国子监直讲、太子中允、天章阁侍学、管勾太学、太常博士等职，晚年因病赴杭州长子任所休养，不久病殁，享年６７岁。赐谥"文昭"：史书上说，他离京时送行的队伍"百里不绝，时以为荣"可能有些夸张，但如果把沿途弟子、故旧的接送算在内，怕并不为过：胡瑗一生著述颇丰，计有《易传》、《论语说》、《尚书会解》、《洪范口义》、《武学规矩》等百余卷，基于他的杰出建树和巨大影响，生前身后，备受尊崇"宋神宗称之为'真先生'：范仲淹誉之为'孔门衣钵，苏湖领袖'；王安石尊之为'天下豪杰魁'；苏轼推之为'章为万世程'；文天祥敬之为'一代瞻仰，百世钦崇'；司马光颂之为'苏湖之教，造士有术'；米芾赞之为'宽厚纯诚，躬行力践'等"（引自《泰州日报》）。直到明世宗嘉靖九年（１５３０年），朝廷还明令将胡瑗"从祀孔庙"，称"先儒胡子"。清乾隆皇帝巡游泰山，在题诗中也以"报来尺素见平安，投涧传称人所难"，盛赞他当年在泰山专心致志，十年苦读，接家书见"平安"二字即不展读而投于山涧的发愤精神。其地位之超迈与流芬之深远，于兹可见。
胡瑗讲学泰州的故址就在现在的江苏省属泰州中学实验初中校园内。早在南宋时期，此地便辟为安定书院。是江苏建立最早的书院，较扬州书院早４３６年。嘉靖十七年（１５３８年），经监察御史杨瞻倡议，院内建祠专祀安定先生，立《宋胡先生讲学故址碑》和《安定祠碑》。后因兵燹战乱，书院时兴时废。光绪二十九年（１９０３年），知州侯绍瀛兴办泰州学堂，对书院与祠堂重加修葺，计有房屋８５间。解放后，政府于原址兴建泰州中学，或因文脉所系，教育质量一直居于前茅，是国内百所名校之一。国家主席胡锦涛同志即为该校５９届高中毕业的校友。
参观泰中，是在四月下旬的一个下午，正莺飞草长，景色宜人时节。甫一进门，右手便是粉墙环护，自成一院的安定书院。院分两进，遍植青松翠柏，厅堂苍然，皆红柱黛瓦，眺望之际，顿觉有浓浓的书卷气扑面而来。前厅院落正中，是胡先生半身雕像，目朗神清，蔼然君子之风。廊柱上白底黑字楹联为："精忠上仰将军岳，正学前瞻教授胡"，盖书院后山高处，即岳武穆将军祠。廊下左右两壁，一为"宋安定胡先生讲学故址"碑，一为嘉靖乙丑春朱炳如书"谒安定心斋二先生祠"诗刻，历４００多年风雨，仍字迹清晰，惟碑石斑驳，记录岁月沧桑。出书院门，马路对过，一棵浓荫蔽日，粗可数人环抱的古银杏傲立苍穹，传为胡先生手植，已有近千年历史。同行诸君皆纷纷留影纪念，藉申对这位历代共仰的学界先贤的虔敬之情。
我是在对先生名号及行状一无所知的情况下邂逅这位古代哲人的。当主人介绍说，先生为陕西安定堡人氏时，曾一时恍。惚游移，不拟置信；稍一思忖，又觉既是"陕西"安定，当不致有大误。惊喜之余，脱口而道："鄙人即安定人也"旋即脸红，自觉猛浪失态。先生至伟，与尔何干？且未经详考，此"安定"即为彼安定乎？心下便惴惴然若当众丢人现眼一般。所幸回宾馆后，请市文联主席陈社同志找来一份载有胡瑗生平的报纸，当中明白无误提到"安定堡即今陕西子长县"，心中方始释然，渐感踏实。
也不尽然。一路想来，总觉有些匪夷所思。我的老家子长县地处陕北，古属上郡，秦置阳周，后因朝代更迭废县为寨，宋康定元年（１０４０年）始升安定寨为安定堡，蒙古宪宗二年（１２５２年）又置为安定县，１９３５年５月，为纪念西北革命领袖谢子长，经中央西北工委决定，改名为子长县。这个偏处黄土高原大山皱褶里的县份后来之所以出名，只是因为１９３５年１０月红军长征到达陕北不久，毛泽东及其中央机关便进驻县城瓦窑堡，在这里召开了对开创革命新局面具有关键意义的"瓦窑堡会议"，确定了建立抗日民族统一战线的政治路线。随后又策动了声势浩大的红军"东征"，极大地鼓舞了全国人民抗日救国的信心。据新版《鲁迅全集》收录的文稿，当时远在上海的鲁迅、茅盾等人闻讯后，曾驰电致贺，称之为"是中华民族解放史上最光荣的一页"瓦窑堡由此被时称"红都"，当不虚妄。但宋代以降，这里一直为中原王朝与西夏等少数民族政权长期对垒、拉锯的边关地区，战事纷繁，地瘠民贫，想来是无法有经济和社会事业的稳定发展的。到明清时期，由于战乱和灾荒，社会进一步凋敞，安定曾出现过"城野无一人"的惨况。清光绪年间，有朝廷命官王培芬到与安定毗连地区巡察，曾以如下《七笔勾》的奏章描述亲历所见："万里邀游，百日山河无尽头，山秃穷而陡，水恶虎狼吼，狂风阵起哪辨昏与昼，因此上把万紫千红一笔勾；窑洞茅屋，省去砖木措上土，夏日晒难透，阴雨更肯漏，土块砌墙头，油灯壁上流，掩藏臭气马屎与牛溲，因此上把雕梁画栋一笔勾；没面皮裘，四季常穿不肯丢，沙葛不需求，褐衫耐久留，裤腿宽而厚，破烂亦将就，毡片遮体被褥全没有，因此上把绫罗绸缎一笔勾……"这位尚具才情却又轻狂迂腐的大员勾来勾去，竟然建议皇上把这块地方从大清版图上一笔抹去，干脆割让外夷。事情固属荒唐，但当时安定一带荒凉衰败之状，确乎可以从这《七笔勾》中窥想得来：
真是且喜且愧！所喜者，一向以贫困落后见诸官方文书和舆论媒体，至今仍属"国家级"贫困县份的子长故里，历史上竟然出现过如此声名显赫的理学先驱、孔门大儒，不啻是从"鸡窝里飞出的金凤凰"，光耀古今，桑梓生辉，作为后辈同乡，虽隔千载，仍觉"与有荣焉"，光彩，提气。子长素有"土风刚劲，习尚淳庞，重气节，敦齿让"的嘉誉。革命战争年代，７０００健儿奋勇参军，史册上有名有姓的烈士即达１１４９名；开国后，被授予少将至上将军衔的就有阎红彦、贺晋年等１０位高级将领。人称"将军县"。但从古至今，有重大影响和历史地位的文人学士，屈指算来，寥若晨星；而今有了这位安定先生，吾辈于公众面前可不汗颜矣。所惭愧者，对这样一位在全国学界特别是江、浙一带提其名号便如雷贯耳的人物，此前不仅是我自己毫无了解，即使是子长全县、延安全区乃至陕西全省范围内，知道的人怕也少之又少：我在陕西生活和工作５０多年，其中在延安近３０年，就从未听人说起、也没有从媒体上见到他的大名，孤陋寡闻，惶恐无任。数典忘祖，乡人不肖，真是冷落您老人家太久了，安定先生！
这结论也许又失之轻率武断，只不过是囿于见闻，推己及人吧。为慎重计，回京后赶紧遍翻书橱，搜求资料？经查，清道光二十六年的手抄《安定县志》和１９９３年出版的《子长县志》，均无有关胡瑗的记载。清嘉庆７年刊刻的《延安府志》人物卷亦付阙如。但该志第７６卷（艺文卷）的"杂记"部分录有一篇《复二贤祠记》，为宜川县尹贾明孝（生卒不详）撰写，笔触犀利，文辞生动，所记内容倒果然与胡先生有关。文章写道，宜川县城南原有"二贤祠"，奉祀的是宋代大儒张横渠（张载）和胡安定（胡瑗），"后奸民改绘儒释道三圣像于中堂，而移二贤于大门之内，其隘不能容膝，日久以为固然。孝来尹是邦，遂令民奉三圣像于别所，而复二贤故位，且效文届制，更为木主"。作为孔门弟子，这位贾县尹算得上是一位见识过人、敢作敢为的主儿，但在这样一个风习愚昧的边陲小县里，他的这一惊世骇俗的举动，无异于是捅了一个马蜂窝，"一时僚属、士民纷有异议，以为轻三圣而重二贤"。面对昧于无知的种种责难，这位"拗县官"坦然置之，毫不退缩，同时又耐心细致地说服民众，使大家认识三教之异同及"二贤不可不复"的道理。他在文章中写道，儒释道三教各有所宗，本来就不是一回事儿；现在你们把它们的祖师爷摆在一起供奉，不伦不类，纯属胡闹。特别是绘像中让外来的释迦牟尼居中，而让老子和孔子分列左右，叨陪末座，更是荒诞不经，刻意在圣人之间制造矛盾；倘圣人有知，没准会因此而棍棒相向，动起武来。在三教之中，贾县尹是主张尊孔读经的。他旗帜鲜明，认为释老之学虽有可取，但毕竟"穷而偏，终不若吾道之大而通也"。据此，他进而指出，张、胡二贤，一位是"继往圣而开来学"的关学大儒，一位是博古通今的杰出师表，"皆仲尼之徒"，又"大有功德于宜"，则宜川人民崇礼他们，难道不正是顺理成章，天经地义的事情吗？更何况，二贤祠如果过去没有倒还罢了，已有而废之，无论如何也是说不过去的。故"不佞是举也，可以仰质圣贤，府对苍赤也"。从容不迫，充分论证。机锋凌厉，义正辞严。在因循成风的封建官场中，能有这样一位有胆有识、敢作敢为的县太爷，叉能写出这样一篇标新立异、情理交融的妙文来，亦属难得。
贾县尹文章中说到张、胡二贤"有大功德于宜"，并非妄测臆说，亦非大话蒙人，是有史实根据的。经查，宋康定元年（１０４０年），因西北地区局势紧张，觊觎中原的西夏王朝屡有来犯，宋仁宗派遣范仲淹以陕西经略安抚招讨副使兼知延州，负责这一地带军事防务。范莅位后，整肃军务，关心民膜，深得百姓拥戴。他的那阕描写"塞下秋来风景异"的千古名篇《渔家傲》，就写成于这一时期。也就是在到任的当年，经他推荐，４８岁的胡瑗到黄河边上的丹州（即宜川县）担任了军事推官，在参与幕府军事策划的同时，撰写了《武学规矩》，倡议国家大兴武学以抵御外敌。而此时年纪不到２０岁，曾以《边议九条》上书范仲淹的张载，也专门赴延安拜会范，倾谈之余，范赠送张载《中庸》一部，并告以其真正的才能不在军事，而是钻研学术，劝他在这方面多下功夫。张载后来能成为影响中国学术思想八百余年的"关学"宗师，想是与范的这次指点和激励分不开的。至于张、胡二位在宜川的德政，贾县尹在文章只点到胡在任期间，在当地"教授苏湖学法，随其人贤愚训之，而见者知为安定弟子"的造士作人的功绩；而张载，则是"其令云岩（宜川旧称）也，以敦本善俗为先，会乡耆，劝养老，询民间疾苦，百世而下犹可想见其平易近民之风"。张载缘何到的延州，又何时作云岩令，因资料所限，未及详考，须查对年谱方能确证。但无论如何，胡瑗先生不只世居安定，且他本人曾到过延州，对家乡的社会事业作过直接贡献，当是确定无疑的。
胡瑗生前著述虽多，但大多散佚，诗词作品传世更少。查安徽《宁国府志》载有《石壁》诗一首，风流高格，不让李杜。因虞其日久湮没，兹照录于右："李白好溪山，浩荡旌川游。题诗汪氏壁，声动桃花洲。英辞逸无继，尔来三百秋。汪公亦蕃衍，宗支冠南州。其间新建居，林泉最清幽。竹声满道院，山光入书楼。仙气既飘飘，儒风亦悠悠。子孙多俊异，词行咸精修。我来至石壁，赏之不能休。酣味碧溪水，苦钦黄金瓯。因羡汪君居，复思汪君投。遇景清兴发，浩与天云浮。斐章异绣段，洒翰非银钩。庶与谪仙诗，千古同风流"。诗前尚有一小序，亦堪称精粹美文。序云："余尝览李翰林题《泾川汪伦别业》二章，其词俊逸，欲属和之。今十月，自新安历旌德，而仙尉曾公望同游石壁，盖胜境也。奇峰对耸，清溪中流，路出半峰，佳秀可爱。传闻新建汪公，所居不远，掩映溪岫，率类于此。且欲寻访，迨暮不获。因思旌川即泾川接境也，而幽胜过之；汪公亦伦之别派也，而儒雅胜之。岂可使讽咏不及于古乎？辄成一首，题于汪公屋壁，虽不及藻饰佳境，比肩英流，庶俾谪仙之诗，不独专美。"其欣然自信之状，謦可闻；赏读之际，不能不让人心悦诚服。
这次到泰州，也包括到扬州、南通等地采风，大家的一个共同的感受，就是作为发达地区，当地干部群众的文化意识普遍较强。他们在致力活跃商品经济的同时，在保护和开发历史文化遗产，激扬正气，教化民众，兼及招商引资，吸引旅游等方面，真是目光远大，谋划得当，做好做足了文章。风光秀美的山水园林，独具特色的古典建筑，有纪念价值的人文景点，大多善加珍存，或精心修葺，不似有的地方，在一片抢救、保护声中，眼睁睁看着这类先人们留给的珍贵财富被开发商们毁之殆尽，令有识之士呼天抢地，痛心疾首。从深层考究，这种优良的人文传统，也正是发达地区之所以发达，并能生生不息、长盛不衰的原因之一，是值得认真思索效法的。
时下，党和政府力倡树立科学的发展观，各地经济、政治、文化与和谐社会建设齐抓共管的自觉性日渐增强。由此我想到，这位名字如黄钟大吕般在历史上响彻千年的胡瑗先生，在他的故里却阒无声息，总归于事未妥，于心不安；放着这样一份在别人看来求之不得的珍贵资源而罔顾不用，也实在让人心疼和叹息。故倘能由政府出面擘划运作，并求得泰、湖等地有关方面的配合支持，于适当时机在子长建立一处关于胡瑗先生的纪念设施，则无论是对褒扬先贤，激励后昆，促进社会文明进步，都应算得上一件功德无量的善政。我在延安工作多年，又曾忝为一地之长，囿于学识、水平而于此了无作为，是所愧悔交集者；泰州归来，尤感忐忑。于今垂垂老矣，又致仕赋闲，只能寄望于来者。故不惮其烦，就此行的见闻和感想敷衍成这样一篇文字，以抒衷曲，并冀"有司"察纳。
呜呼，乡关北望，云山悠悠。嘤其鸣矣，以求其友。鸿鹄归来兮，殷殷翘首。
2008年7月10日
李季：《王贵与李香香》3-3（世界语，汉语对照）
III. KUNIĜO DE L’ GEEDZOJ
三 团 圆
Jen bienulo Cuj ekflamis de kolero：
“Bubin’ honorrifuza, damnon al infero!”
崔二爷来发了火：
"死丫头这样不抬举我！"
Kun nigra koro li，kruela kiel lupo,
forrabis Ŝjangŝjang fine per lakea grupo.
黑心歪尖赛虎狼，
下了毒手抢香香。
Nuptofesteno riĉa je l’ fiksita dato：
la dudek-dua tago de l’ jarfin-monato.
七碟子八碗摆酒席，
看下的日子腊月二十一。
Por la kromedzinig’ la lakear’ rapidis,
de l’ festen-tabloj nur la oficiroj sidis.
崔二爷娶小狗腿子忙，
坐席的净是连排长。
Ricevis la soldatoj eĉ po kvindek cendojn,
tostadis, vetludadis, faris kri-komentojn.
当兵的每人赏了五毛钱，
猜拳赌博闹翻天。
En larmoj dronis Ŝjangŝjang pro senĉesa ploro,
memore pri l’ karulo, sangis ŝia koro.
香香哭的象泪人，
越想亲人越伤心。
Ruĝa silkjak’ kaj verda saten-pantalono
perforte surmetiĝis malgraŭ ŝia opono.
红绸子袄来绿缎子裤，
死拉硬扯穿上身。
Kun larmoj de amaro Ŝjangŝjang Cuj-n insultas：
“Kial ci ne kun cia olda panj’ adultas！
香香又哭又是骂：
"姓崔的你怎么不娶你老妈妈！
“Iutage realigu mi la fortan volon：
ponardo plej profunde piku cian koron!”
"有朝一日遂了我心愿，
小刀子扎你没深浅！"
Tamen ŝajnigis Cuj，ke li ne aŭdis tion,
kuŝante sur briklito fumis li opion.
听见只当没听见，
崔二爷炕上抽洋烟；
Fuminte Cuj sin turnis al drinkad’ pro l’ nupto,
tumultis ĉiuj brue kvazaŭ hunda lukto．
过足了烟瘾去看酒，
推推让让活象一群咬架狗。
Tostadis reciproke ili en kontento,
de brando plezuriĝis ĉies hunda ventro.
你敬我来我敬你，
烧酒喝在狗肚里。
Ĉiuj ĝojkriis al Cuj: “Gratulon！Gratulon!”
kvazaŭ infan’ salutis propran plej-karulon.
你恭喜他恭喜，
崔二爷好比是他亲大哩。
Jen bienulo Cuj ekdiris kun rideto：
“Pardonon, se mizera estas la bankedo.
崔二爷来笑嘻嘻：
"薄酒蔬菜大家要原谅哩；
“Nur dank’ al via helpo povas mi festeni,
alie mi ne povus kromedzinon preni.
"我娶这小房靠大家，
众位不帮忙就没办法。
“Ŝi devus servi al vi dum tostado dece,
ĉar vi ja klopodadis pene kaj senĉese.
"本来该叫她来敬敬酒，
酬劳诸位多辛苦。
“Sed ŝi obstina restas, plori ŝi ne ĉesas,
do vin ŝi danku poste, tion mi promesas.”
"脑筋不转只是个哭，
往后闲了再叫她补。
Naskiĝis ŝi virino sen aspiro granda,
preferas ŝi povrulon al mi monhavanta.
"这个女人生来贱，
看不上有钱的爱穷汉；
“Mizera Ŭang Guj penis kun mi konkurenci,
sed brako al femuro devas riverenci.
穷骨头王贵争又抢，
胳膊扭大腿他犯不上。
“Ja min kaj ŝin en paron la ĉielo ligis,
neniu ŝin el miaj manoj eskapigis.
"我和她这婚姻天配就，
东捣西捣没脱过我的手。
“Ja grasajn ŝafojn donas ĉiam riĉa stalo,
povruloj ja sukcesas en nenia faro.
"从来肥羊大圈里生，
穷鬼们啥也闹不成。
“Ja ĉiam restos vera mia argumento：
Ĉu levus sin la suno el la okcidento?!”
"说来说去还是我说的那句话：
太阳会从西边出来吗？"
Sen gvat’ de l’ vilaĝfino ili bru-festenis —
jen gerilanoj ŝtele en-vilaĝen venis！
喝酒赌场寨门口没放哨，
游击队悄悄进来了！
Aŭdiĝis hura-krioj kiam pafoj krakis,
jen niaj gerilanoj pune reatakis！
枪声一响乱喊"杀"，
咱们的游击队打来啦！
Ĉevale rajdis ĉiuj ili kun pafilo
en siaj manoj — ho，potencas la gerilo！
一人一马一杆枪，
咱们游击队势力壮！
Glavegoj，sabroj，lancoj… oldaj bataliloj
uzataj kune kun pistoloj kaj fusiloj．
大刀、马刀、红缨枪，
马枪、步枪、无烟钢。
Neniu blanksoldato ekbatali volis,
tuj kapitulacantojn ili prete rolis.
白军当兵的那个愿打仗，
乖乖地都给游击队缴了枪。
En la vilaĝo ĉie torĉoj hele brilis．
“Bonvenon，gerilanoj！” la popol’ jubilis.
点起火把满寨子明，
庄户人个个来欢迎。
Paniko l’ oficirojn sen-soldatajn tuŝis,
kaj l’ terurita Cuj sin sub terliton* puŝis.
连排长没兵酒席桌前干着急，
崔二爷怕的钻到炕洞里。
Forfuĝis la rotestro, plotonestroj ja ne,
kaj oni ilin ĉiujn ligis man-kun-mane.
连长走了抓排长，
一个一个都捆上。
Sinjoro Cuj la Dua molis kiel muko,
jen estis ŝnurligita kapon al la pugo.
崔二爷浑身软不塌塌，
捆一个"老头来看瓜"。
Trans muron la rotestro saltis jen eksteren.
Subite lin Niŭ Siŭa kaptis, premis teren.；
连长翻身往外跳，
冷不防被牛四娃抓定了。
Aŭdinte la pafadon, Ŝjangŝjang ridmienis.
Ŝi pensas en si：Certe la geril’ revenis．
听见了枪响香香笑，
十成是咱游击队打来了；
Pro ĝojo de feliĉo viglis la spirito，
sin levis Ŝjangŝjang, saltis de sur la briklito.
人逢喜事精神爽，
翻起身来跳下炕。
Ŝi iris per rapidaj paŝoj de hasteco,
por vidi kie estas ŝia kara edzo．
走起路来快又急，
看看我亲人在那里？
De l’ gerilestro Ŭang Guj forpermesan vorton
ricevis, por ŝin serĉi venis en la korton.
队长跟前请了假，
王贵到上院来找她；
De torĉoj helis tuta l’ kort’ de fin’ al fino.
Sed kie ja troviĝas lia karulino？
满院子火把亮又明，
不见我妹妹在那里？
En malproksim’ vidiĝis bela novedzino,
en verda pantalon’ kaj jak’ de karmezino.
远远了见一个新媳妇，
上身穿红下身绿。
Ĉeval’ iritan vojon konas en perfekto．
La edzon Ŝjangŝjang ja rekonis laŭ aspekto：
马有记性不怕路途长，
王贵的模样香香不会忘；
“Jen ŝafstomaka tuko ĉirkaŭ lia kolo —
kiu alia, se ne la amat’ de l’ koro!”
羊肚子手巾脖子里围，
不是我哥哥是个谁！
Je la renkont’ la manojn ili interprenis,
paroli, ridi volis, sed nur vane penis.
两人见面手拉着手，
难说难笑难开口；
Ja vortoj en la koro svarmis cent-milope,
sed kvazaŭ tuk’ la buŝon plene baris ŝtope.
一肚子话儿说不出来，
好比一条手巾把嘴塞。
Post longa baraktado Ŭang Guj diris vorton：
“Ni zorgis revolucion, kaj ĝi nian sorton！”
挣扎半天王贵才说了一句话；
"咱们闹革命，革命也是为了咱！"
En decembro de 1945, Sanbjan
1945年12月陕北三边
三 团 圆
Jen bienulo Cuj ekflamis de kolero：
“Bubin’ honorrifuza, damnon al infero!”
崔二爷来发了火：
"死丫头这样不抬举我！"
Kun nigra koro li，kruela kiel lupo,
forrabis Ŝjangŝjang fine per lakea grupo.
黑心歪尖赛虎狼，
下了毒手抢香香。
Nuptofesteno riĉa je l’ fiksita dato：
la dudek-dua tago de l’ jarfin-monato.
七碟子八碗摆酒席，
看下的日子腊月二十一。
Por la kromedzinig’ la lakear’ rapidis,
de l’ festen-tabloj nur la oficiroj sidis.
崔二爷娶小狗腿子忙，
坐席的净是连排长。
Ricevis la soldatoj eĉ po kvindek cendojn,
tostadis, vetludadis, faris kri-komentojn.
当兵的每人赏了五毛钱，
猜拳赌博闹翻天。
En larmoj dronis Ŝjangŝjang pro senĉesa ploro,
memore pri l’ karulo, sangis ŝia koro.
香香哭的象泪人，
越想亲人越伤心。
Ruĝa silkjak’ kaj verda saten-pantalono
perforte surmetiĝis malgraŭ ŝia opono.
红绸子袄来绿缎子裤，
死拉硬扯穿上身。
Kun larmoj de amaro Ŝjangŝjang Cuj-n insultas：
“Kial ci ne kun cia olda panj’ adultas！
香香又哭又是骂：
"姓崔的你怎么不娶你老妈妈！
“Iutage realigu mi la fortan volon：
ponardo plej profunde piku cian koron!”
"有朝一日遂了我心愿，
小刀子扎你没深浅！"
Tamen ŝajnigis Cuj，ke li ne aŭdis tion,
kuŝante sur briklito fumis li opion.
听见只当没听见，
崔二爷炕上抽洋烟；
Fuminte Cuj sin turnis al drinkad’ pro l’ nupto,
tumultis ĉiuj brue kvazaŭ hunda lukto．
过足了烟瘾去看酒，
推推让让活象一群咬架狗。
Tostadis reciproke ili en kontento,
de brando plezuriĝis ĉies hunda ventro.
你敬我来我敬你，
烧酒喝在狗肚里。
Ĉiuj ĝojkriis al Cuj: “Gratulon！Gratulon!”
kvazaŭ infan’ salutis propran plej-karulon.
你恭喜他恭喜，
崔二爷好比是他亲大哩。
Jen bienulo Cuj ekdiris kun rideto：
“Pardonon, se mizera estas la bankedo.
崔二爷来笑嘻嘻：
"薄酒蔬菜大家要原谅哩；
“Nur dank’ al via helpo povas mi festeni,
alie mi ne povus kromedzinon preni.
"我娶这小房靠大家，
众位不帮忙就没办法。
“Ŝi devus servi al vi dum tostado dece,
ĉar vi ja klopodadis pene kaj senĉese.
"本来该叫她来敬敬酒，
酬劳诸位多辛苦。
“Sed ŝi obstina restas, plori ŝi ne ĉesas,
do vin ŝi danku poste, tion mi promesas.”
"脑筋不转只是个哭，
往后闲了再叫她补。
Naskiĝis ŝi virino sen aspiro granda,
preferas ŝi povrulon al mi monhavanta.
"这个女人生来贱，
看不上有钱的爱穷汉；
“Mizera Ŭang Guj penis kun mi konkurenci,
sed brako al femuro devas riverenci.
穷骨头王贵争又抢，
胳膊扭大腿他犯不上。
“Ja min kaj ŝin en paron la ĉielo ligis,
neniu ŝin el miaj manoj eskapigis.
"我和她这婚姻天配就，
东捣西捣没脱过我的手。
“Ja grasajn ŝafojn donas ĉiam riĉa stalo,
povruloj ja sukcesas en nenia faro.
"从来肥羊大圈里生，
穷鬼们啥也闹不成。
“Ja ĉiam restos vera mia argumento：
Ĉu levus sin la suno el la okcidento?!”
"说来说去还是我说的那句话：
太阳会从西边出来吗？"
Sen gvat’ de l’ vilaĝfino ili bru-festenis —
jen gerilanoj ŝtele en-vilaĝen venis！
喝酒赌场寨门口没放哨，
游击队悄悄进来了！
Aŭdiĝis hura-krioj kiam pafoj krakis,
jen niaj gerilanoj pune reatakis！
枪声一响乱喊"杀"，
咱们的游击队打来啦！
Ĉevale rajdis ĉiuj ili kun pafilo
en siaj manoj — ho，potencas la gerilo！
一人一马一杆枪，
咱们游击队势力壮！
Glavegoj，sabroj，lancoj… oldaj bataliloj
uzataj kune kun pistoloj kaj fusiloj．
大刀、马刀、红缨枪，
马枪、步枪、无烟钢。
Neniu blanksoldato ekbatali volis,
tuj kapitulacantojn ili prete rolis.
白军当兵的那个愿打仗，
乖乖地都给游击队缴了枪。
En la vilaĝo ĉie torĉoj hele brilis．
“Bonvenon，gerilanoj！” la popol’ jubilis.
点起火把满寨子明，
庄户人个个来欢迎。
Paniko l’ oficirojn sen-soldatajn tuŝis,
kaj l’ terurita Cuj sin sub terliton* puŝis.
连排长没兵酒席桌前干着急，
崔二爷怕的钻到炕洞里。
Forfuĝis la rotestro, plotonestroj ja ne,
kaj oni ilin ĉiujn ligis man-kun-mane.
连长走了抓排长，
一个一个都捆上。
Sinjoro Cuj la Dua molis kiel muko,
jen estis ŝnurligita kapon al la pugo.
崔二爷浑身软不塌塌，
捆一个"老头来看瓜"。
Trans muron la rotestro saltis jen eksteren.
Subite lin Niŭ Siŭa kaptis, premis teren.；
连长翻身往外跳，
冷不防被牛四娃抓定了。
Aŭdinte la pafadon, Ŝjangŝjang ridmienis.
Ŝi pensas en si：Certe la geril’ revenis．
听见了枪响香香笑，
十成是咱游击队打来了；
Pro ĝojo de feliĉo viglis la spirito，
sin levis Ŝjangŝjang, saltis de sur la briklito.
人逢喜事精神爽，
翻起身来跳下炕。
Ŝi iris per rapidaj paŝoj de hasteco,
por vidi kie estas ŝia kara edzo．
走起路来快又急，
看看我亲人在那里？
De l’ gerilestro Ŭang Guj forpermesan vorton
ricevis, por ŝin serĉi venis en la korton.
队长跟前请了假，
王贵到上院来找她；
De torĉoj helis tuta l’ kort’ de fin’ al fino.
Sed kie ja troviĝas lia karulino？
满院子火把亮又明，
不见我妹妹在那里？
En malproksim’ vidiĝis bela novedzino,
en verda pantalon’ kaj jak’ de karmezino.
远远了见一个新媳妇，
上身穿红下身绿。
Ĉeval’ iritan vojon konas en perfekto．
La edzon Ŝjangŝjang ja rekonis laŭ aspekto：
马有记性不怕路途长，
王贵的模样香香不会忘；
“Jen ŝafstomaka tuko ĉirkaŭ lia kolo —
kiu alia, se ne la amat’ de l’ koro!”
羊肚子手巾脖子里围，
不是我哥哥是个谁！
Je la renkont’ la manojn ili interprenis,
paroli, ridi volis, sed nur vane penis.
两人见面手拉着手，
难说难笑难开口；
Ja vortoj en la koro svarmis cent-milope,
sed kvazaŭ tuk’ la buŝon plene baris ŝtope.
一肚子话儿说不出来，
好比一条手巾把嘴塞。
Post longa baraktado Ŭang Guj diris vorton：
“Ni zorgis revolucion, kaj ĝi nian sorton！”
挣扎半天王贵才说了一句话；
"咱们闹革命，革命也是为了咱！"
En decembro de 1945, Sanbjan
1945年12月陕北三边
2008年7月5日
李季：《王贵与李香香》3-2（世界语，汉语对照）
II. LA ŜAFSTOMAKA TUKO*
二 羊肚子手巾
Sinjoro Cuj malhoman faron entreprenis：
Li Deĵuj post forir’ neniam hejmrevenis.
崔二爷他把良心坏，
李德瑞支差一去不回来。
La bird’ maljuna mortis; estis for la vira.
Por Ŝjangŝjang sola estis vivo malfacila.
老雀死了公雀飞不出窠，
香香一个人怎过活？
Ŝi volis iri serĉi l’ edzon de l’ gerilo,
lakeoj gardis ŝin, ne eblis do foriro．
有心去找游击队，
狗腿子照着走不开。
Deziris Cuj, ke Ŝjangŝjang ŝanĝu sian volon,
donacis li milion kaj tritikpulvoron.
又送米来又送面，
崔二爷想把香香心买转；
Li petis unun post alia por kunago
persvadi du-trifoje ŝin en ĉiu tago．
请上这个央那个，
一天来劝两三遍；
Minaco kaj persvad’ alternis en apliko,
al Ŝjangŝjang la fidela tute sen efiko．
硬的吓来软的劝，
香香至死心不变；
Trifoje ĉiutage plendis ŝia ploro,
fandiĝus de l’ cagreno ja eĉ ŝtona koro.
一天哭了三回，天天哭九转，
铁石的心儿也变软。
Se iu larmas, certe lin ĉagreno regas,
de larm’ la ŝafstomaka tuko gut-malsekas.
人不伤心不落泪，
羊肚了手巾水淋淋。
La ŝafstomaka tuko longas dekkvin-cole.
Viŝinte for la larmojn, ploris ŝi denove.
羊肚子手巾一尺五，
拧干了眼泪再来哭。
Post dorso de la domo, sur la ter-altaĵo,
ŝi vidis la sablejon ekster la vilaĝo．
房子后边土坡坡，
了见寨子外边黄沙窝。
Montetoj sablaj altis, male l’ fundo vala,
sed kie ja troviĝis ŝia viro kara？！
沙梁梁高来沙窝窝低，
照不见亲人在那里。
En fronto de la domo unu ulmo staris.
Ĝi, kvankam ne tre alta, dikradike raris.
房子前边种榆树，
长的不高根子粗；
Ŝi kaptis jen la ulmon, skuis foj-refoje：
“Pretigu ponton, ke mi iru al li ĝoje!”
手扒着榆树摇几摇，
你给我搭个顺心桥！
Vidiĝis tra l’ fenestro jen sovaganseroj*．
Ne-kalkuleblis ja de Ŝjangŝjang la suferoj.
隔窗子了见雁飞南，
香香的苦处数不完。
“Laŭdire l’ birdo estas kurier’ bonfara,
bonvolu miajn vortojn portu al la kara：
人家都说雁儿会带信，
捎几句话儿给我心上的人：
“Je via forvojaĝ’ burĝoni l’ arboj penis；
forfalis la folioj，sed vi ne revenis！
"你走时树木才发芽，
树叶落净你还不回家！
“Se haltas rajdceval’, vigligu vipe l’ fortojn；
se vi ne povas veni, sendu al mi vortojn：
"马儿不走鞭子打，
人不能回来捎上两句话；
“Masoni per sol-ŝtono kaj du brikopecoj —
Vi scias, kiom multas miaj malfacilecoj!?
"一圪塔石头两圪塔砖，
你不知道妹妹怎么难；
“Nubaron sur ĉiel’ konfuzis forta vento.
Disigis nin geedzojn mava incidento．
"满天云彩风吹乱，
咱俩的婚姻叫人搅散。
El la greneroj pizo estas la plej ronda,
plej kompatindas ni el la popolo monda.
"五谷里数不过豌豆圆，
人里头数不过咱俩可怜！
“Plej glatas el grensemoj grajnoj de milio,
plej trista paro estas ni en la socio！
"庄稼里数不过糜子光，
人里头数不过咱俩凄惶！
“Vin sopirante perdis mi la apetiton,
kaj fajro en la kor’ estiĝis lip-vezikojn.
"想你想的吃不进去饭，
心火上来把嘴燎烂。
“Mili’ en suna val’，mili’ en ombra valo.
Pensado pri vi ĉie ekas kun larmfalo！
"阳洼里糜子背洼里谷，
那里想你那里哭！
“Je pren’ de bovlo min sopiro tuj englutas,
kaj larmoj el l’ okuloj en ĝin gutas, gutas.
"端起饭碗想起你，
眼泪滴到饭碗里；
“Mi pensas pri vi, sen lamp-lumo, de vespero
ĝis frua horo antaŭ matenruĝ-apero．
"前半夜想你点不着灯，
后半夜想你天不明；
“Dum tuta nokt’ neeblas fermi la okulojn,
sur la briklit’ mi pentras de vi la figuron.
"一夜想你合不着眼，
炕围上边画你眉眼。
“Karulo, tuj alvenu mian vivon savi,
alie vi ne povus vivan min rehavi．
"叫一声哥哥快来救救我，
来的迟了命难活；
“Ĉagrenon, se mi mortos, vi ne devas havi —
ĉu viva ĉu mortinta mi fidelos al vi．
"我要死了你莫伤心，
死活都是你的人。
“Ĉevalon altan garnas taŭge ĝiaj brido
kaj piedingoj, sekvos vin mia spirito.”
"马高镫短扯首长，
魂灵儿跟在你身旁。"
Onklino Liŭ ja estas hom’ kun bona koro.
ŝi akompanis Ŝjangŝjang en malĝoja horo.
刘二妈来好心肠，
香香难过她陪上。
Konsolis la knabinon ŝi en temp’ libera：
“Ne dronu en ĉagreno, ho, infan’ mizera!”
得空就来把香香劝：
"可怜的娃娃不要伤心！
Revenos iutage niaj gerilanoj
kaj venĝos vin kaj ĉiujn kontraŭ la tiranoj.
"有朝一日游击队回来了，
公报私仇一齐报；
“Ni kaptos Cuj vivantan, ligos lin per ŝnuro,
balaos for la aĉulojn ĉiujn ĝis plenpuro！”
"活捉崔二爷拿绳绑，
狗腿子白军一扫光！"
Ja naŭdek eĝojn havas tridek fagopiraj
greneroj，malsaniĝis Ŝjangŝjang pro sopiroj．
三十三颗荞麦九十九道棱，
伤心过度香香得了病；
Flaviĝas verdaj plantoj kaŭze de pluv-manko,
de Ŝjangŝjang malgrasega palis ambaŭ vangoj．
天不下雨庄稼颜色变，
面黄肌瘦变了容颜。
Ŝi faris ŝuo-paron malgraŭ la malsano,
kun larm’, al onjo Liŭ ŝi donis en la manojn：
带病做了一双鞋，
含着眼泪交给刘二妈：
“Onklino, pro la ŝuoj peton mi prezentu：
post mia morto nepre al li ilin sendu.
刘二妈！这双鞋托付你，
我死后一定要捎给他。
“Transdonu 1’ suojn al li kun la jena vorto：
Jam ne plu ŝuoj de mi por lia surporto！”
"送去鞋子把话捎：
他只能穿我做这一双鞋子了！"
二 羊肚子手巾
Sinjoro Cuj malhoman faron entreprenis：
Li Deĵuj post forir’ neniam hejmrevenis.
崔二爷他把良心坏，
李德瑞支差一去不回来。
La bird’ maljuna mortis; estis for la vira.
Por Ŝjangŝjang sola estis vivo malfacila.
老雀死了公雀飞不出窠，
香香一个人怎过活？
Ŝi volis iri serĉi l’ edzon de l’ gerilo,
lakeoj gardis ŝin, ne eblis do foriro．
有心去找游击队，
狗腿子照着走不开。
Deziris Cuj, ke Ŝjangŝjang ŝanĝu sian volon,
donacis li milion kaj tritikpulvoron.
又送米来又送面，
崔二爷想把香香心买转；
Li petis unun post alia por kunago
persvadi du-trifoje ŝin en ĉiu tago．
请上这个央那个，
一天来劝两三遍；
Minaco kaj persvad’ alternis en apliko,
al Ŝjangŝjang la fidela tute sen efiko．
硬的吓来软的劝，
香香至死心不变；
Trifoje ĉiutage plendis ŝia ploro,
fandiĝus de l’ cagreno ja eĉ ŝtona koro.
一天哭了三回，天天哭九转，
铁石的心儿也变软。
Se iu larmas, certe lin ĉagreno regas,
de larm’ la ŝafstomaka tuko gut-malsekas.
人不伤心不落泪，
羊肚了手巾水淋淋。
La ŝafstomaka tuko longas dekkvin-cole.
Viŝinte for la larmojn, ploris ŝi denove.
羊肚子手巾一尺五，
拧干了眼泪再来哭。
Post dorso de la domo, sur la ter-altaĵo,
ŝi vidis la sablejon ekster la vilaĝo．
房子后边土坡坡，
了见寨子外边黄沙窝。
Montetoj sablaj altis, male l’ fundo vala,
sed kie ja troviĝis ŝia viro kara？！
沙梁梁高来沙窝窝低，
照不见亲人在那里。
En fronto de la domo unu ulmo staris.
Ĝi, kvankam ne tre alta, dikradike raris.
房子前边种榆树，
长的不高根子粗；
Ŝi kaptis jen la ulmon, skuis foj-refoje：
“Pretigu ponton, ke mi iru al li ĝoje!”
手扒着榆树摇几摇，
你给我搭个顺心桥！
Vidiĝis tra l’ fenestro jen sovaganseroj*．
Ne-kalkuleblis ja de Ŝjangŝjang la suferoj.
隔窗子了见雁飞南，
香香的苦处数不完。
“Laŭdire l’ birdo estas kurier’ bonfara,
bonvolu miajn vortojn portu al la kara：
人家都说雁儿会带信，
捎几句话儿给我心上的人：
“Je via forvojaĝ’ burĝoni l’ arboj penis；
forfalis la folioj，sed vi ne revenis！
"你走时树木才发芽，
树叶落净你还不回家！
“Se haltas rajdceval’, vigligu vipe l’ fortojn；
se vi ne povas veni, sendu al mi vortojn：
"马儿不走鞭子打，
人不能回来捎上两句话；
“Masoni per sol-ŝtono kaj du brikopecoj —
Vi scias, kiom multas miaj malfacilecoj!?
"一圪塔石头两圪塔砖，
你不知道妹妹怎么难；
“Nubaron sur ĉiel’ konfuzis forta vento.
Disigis nin geedzojn mava incidento．
"满天云彩风吹乱，
咱俩的婚姻叫人搅散。
El la greneroj pizo estas la plej ronda,
plej kompatindas ni el la popolo monda.
"五谷里数不过豌豆圆，
人里头数不过咱俩可怜！
“Plej glatas el grensemoj grajnoj de milio,
plej trista paro estas ni en la socio！
"庄稼里数不过糜子光，
人里头数不过咱俩凄惶！
“Vin sopirante perdis mi la apetiton,
kaj fajro en la kor’ estiĝis lip-vezikojn.
"想你想的吃不进去饭，
心火上来把嘴燎烂。
“Mili’ en suna val’，mili’ en ombra valo.
Pensado pri vi ĉie ekas kun larmfalo！
"阳洼里糜子背洼里谷，
那里想你那里哭！
“Je pren’ de bovlo min sopiro tuj englutas,
kaj larmoj el l’ okuloj en ĝin gutas, gutas.
"端起饭碗想起你，
眼泪滴到饭碗里；
“Mi pensas pri vi, sen lamp-lumo, de vespero
ĝis frua horo antaŭ matenruĝ-apero．
"前半夜想你点不着灯，
后半夜想你天不明；
“Dum tuta nokt’ neeblas fermi la okulojn,
sur la briklit’ mi pentras de vi la figuron.
"一夜想你合不着眼，
炕围上边画你眉眼。
“Karulo, tuj alvenu mian vivon savi,
alie vi ne povus vivan min rehavi．
"叫一声哥哥快来救救我，
来的迟了命难活；
“Ĉagrenon, se mi mortos, vi ne devas havi —
ĉu viva ĉu mortinta mi fidelos al vi．
"我要死了你莫伤心，
死活都是你的人。
“Ĉevalon altan garnas taŭge ĝiaj brido
kaj piedingoj, sekvos vin mia spirito.”
"马高镫短扯首长，
魂灵儿跟在你身旁。"
Onklino Liŭ ja estas hom’ kun bona koro.
ŝi akompanis Ŝjangŝjang en malĝoja horo.
刘二妈来好心肠，
香香难过她陪上。
Konsolis la knabinon ŝi en temp’ libera：
“Ne dronu en ĉagreno, ho, infan’ mizera!”
得空就来把香香劝：
"可怜的娃娃不要伤心！
Revenos iutage niaj gerilanoj
kaj venĝos vin kaj ĉiujn kontraŭ la tiranoj.
"有朝一日游击队回来了，
公报私仇一齐报；
“Ni kaptos Cuj vivantan, ligos lin per ŝnuro,
balaos for la aĉulojn ĉiujn ĝis plenpuro！”
"活捉崔二爷拿绳绑，
狗腿子白军一扫光！"
Ja naŭdek eĝojn havas tridek fagopiraj
greneroj，malsaniĝis Ŝjangŝjang pro sopiroj．
三十三颗荞麦九十九道棱，
伤心过度香香得了病；
Flaviĝas verdaj plantoj kaŭze de pluv-manko,
de Ŝjangŝjang malgrasega palis ambaŭ vangoj．
天不下雨庄稼颜色变，
面黄肌瘦变了容颜。
Ŝi faris ŝuo-paron malgraŭ la malsano,
kun larm’, al onjo Liŭ ŝi donis en la manojn：
带病做了一双鞋，
含着眼泪交给刘二妈：
“Onklino, pro la ŝuoj peton mi prezentu：
post mia morto nepre al li ilin sendu.
刘二妈！这双鞋托付你，
我死后一定要捎给他。
“Transdonu 1’ suojn al li kun la jena vorto：
Jam ne plu ŝuoj de mi por lia surporto！”
"送去鞋子把话捎：
他只能穿我做这一双鞋子了！"
李季：《王贵与李香香》3-1（世界语，汉语对照）
TRIA PARTO
第三部
1. SINJORO CUJ REVENIS
一 崔二爷又回来了
Subita ekpluvego en seren-vetero：
informon de malĝoj’ alportis plum-letero*．
大红睛天下猛雨，
鸡毛信传来了坏消息。
Kun plumleter’ senĉese kuris kuriero：
Revenis blankarme’**，donanto de sufero！
拿了鸡毛信不住气地跑，
压迫人的白军又来了！
Post ĝian dorson kuris la gerilanaro
obee al ordono pri geril-batalo．
游击队连夜开到白军屁股后边去，
上级命令去打游击。
Je fajfo Ŭang Guj tuj fusilon surŝultrigis,
ekmarŝis, eĉ ne sian Ŝjangŝjang ĝisrevidis.
吹起哨子背起枪，
王贵没顾上去看香香。
Sijang’ŭan nokte aŭdis pri la ve-novaĵo,
matene l’ blankarme’ aperis en la vilaĝo．
死羊湾夜里听到信，
第二天大清早白军可进了村。
Mienis l’ armeanoj ĉiuj malserene,
samkiel kreditor' kondutis kolereme.
白军个个黑丧着脸，
就好像谁都短他们二百钱。
De dom’ al domo ili serĉis kaj demandis：
“Kun kiu famili’ la Ruĝarme’ sin fandis？
东家搜来西家问：
"谁家有人随了红军？
“Kiu ricevis bovon, ŝafojn pro l’ ribelo？
Kiu fariĝis akirint’ de dom’ kaj tero?”
"谁家分了牛和羊？
谁家分地又分房？"
Niŭ Siŭa en ribel’ ricevis kaverndomon.
Post enketado oni trovis lian nomon．
牛四娃分了一孔窖，
三查两问查出来了。
Sur la pordegon altan de sinjoro Cuj，
lin，per du kanabŝnuroj，oni levis tuj．
崔二爷的大门宽又高，
两根麻绳吊起了。
Per vergoj kaj dornbranĉoj oni entreprenis
Torturon — lia korpo je sangstrioj plenis！
两把荆条一把刺，
浑身打成血丝丝！
Diabla kapitano de la blankarmeo
kun brakokruc’, larĝigis buŝon je tranĉeo：
白军连长没头鬼，
叉着手来裂着嘴：
“El seka puto akvon vane vi elprenos.
Ĉu al mizerulaĉoj riĉo mem alvenos！
"干井里打不出清水来，
天生的穷骨头想发便宜财！
“Jam destinitis al vi sorto de mizero,
vi groteskuloj tamen revas pri libero．
"阎王爷叫你当穷汉，
斜头歪脑还想把身翻。
“Kun Ruĝarme-patron’，kiu kvazaŭ potencas,
vi, sterkskarab’ renversi Tajŝan* nun intencas!”
"仗着你红军老子势力大，
屎蚵螂还想推泰山！"
Turmentis ŝnur-ligad’, minacis bajoneto,
revenis ĉio de Cuj al lia posedo．
绳子捆来刺刀逼，
崔二爷的东西都要回去。
Hundaĉoj vojogvidas, sekvas ilin lupo．
Revenis al Sijang’ŭan Cuj post tiu trupo.
狗腿子开路狼跟有后边，
崔二爷又回到死羊湾。
Kun manbastono kaj en rob’ kaj rajdjaketo,
Sinjoro Cuj senŝanĝa restis en aspekto．
长袍马褂文明棍，
崔二爷还是那个鬼样子。
De unu dom’ li glitis al alia domo：
“Nur revo — ion rabi el sub mia nomo！
东家溜来西家串：
"想发我姓崔的洋财是枉然；
“Ribeloj ja okazis jam en antikveco,
do tio estas ne afer’ de rara speco．
"前朝古代也有人造反，
这些事情不稀罕。
“Strangaĵ’ ĉiele estas kiel sur la tero,
ĉu l’ lunon povus gluti Hundo de l’ Ĉielo*？
"世上有怪事，天上也一样，
天狗还能吃月亮；
“Ĝi glutas per la faŭk’，ellasas tra l’ postaĵo,
plu brilas hele l’ luno post momenta kaŝo．
"嘴里吃来屁股里巴，
月亮还是亮光光。
“De antikvec’ malpravojn ĉiam prav’ superas,
ribelo de diabloj certe ne prosperas.
"自古一正压百邪，
妖魔作乱不久长。
“Ja kiu estas vera reĝo laŭ destino？
Sijang’ŭan apartenas al Cuj je la fino.”
"真龙天子是个谁，
死羊湾的天下还姓崔！"
Fekaĵon manĝi estas ja natur’ de hundo,
ankoraŭ Cuj deziris Ŝjangŝjang en korfundo.
本性难改狗吃屎，
崔二爷对香香心还没有死。
Li Deĵuj forsendiĝis laŭ Cuj-a ordono.
Sinjoro Cuj alvenis jen al lia domo．
打发李德瑞去支差，
崔二爷来到他家里。
Montrante siajn dentojn ride li mienis：
“Malgranda Ŝjangŝjang kara, vidu, mi revenis.
露着牙齿只是个笑：
"小香香我又回来了；
“Volonte mi forgesos pasintaĵojn plene,
nur se vi iros kun mi hejmen obeeme.
"过去的事情我全不记，
只要你乖乖地跟我去。
“La edzo ruĝarmea fuĝis jam al foro,
pro via senedzec’ zorgplenas mia koro.
"你那红军老汉跑得没踪，
活活守寡我心里不安生；
“Ne restu obstinema；se vi iĝos mia,
vi vivos en feliĉ’ kun bezonaĵo ĉia.”
"不要再任性，你跟上我，
有吃有穿真受活。"
Kun hont’, indign’ kaj timo funde en la koro,
la kapon Ŝjangŝjang tenis klina sen parolo．
香香又羞又气又害怕，
低着头来不说话。
Sinjoro Cuj miskredis, ke ŝi jam konsentis,
plezuran tiklon kaj seksardon li eksentis.
崔二爷当他受顺从来，
浑身发痒心里似火烧。
Kaj la solec’ ardigis al li lian sangon,
karese li ekpinĉis al ŝi ŝian vangon.
屋里没人崔二爷胆子大，
照着脸上捏了一把；
Samtempe je sinklin’ li kisis ŝian buŝon,
— eĉ en la tag’ li volis fari sekskunkuŝon！
顺水推舟亲了一个嘴，
--大白天他想胡日鬼！
Kun brula sent’ indigna Ŝjangŝjang tuj elkuris,
dum la rapida kuro ŝi plenvoĉe hurlis.
香香气急往外跑，
一边跑来一边叫。
Kun rido li tuj baris al ŝi la dompordon：
“Jen vi, virino, faras stultan malakordon!”
满脸笑着把门堵：
"女人家做事真糊涂！"
Dirante ree li al ŝi ekfaris paŝon,
kaj Ŝjangŝjang kraĉis rekte sur lian vizaĝon.
说着说着又上前，
香香把唾沫吐了他一脸；
Ŝi piedbatis kaj gratadis sen skrupuloj…
Sur la vizaĝo de Cuj jen du sangmakuloj．
双脚乱踢手乱抓，
狗脸上留下了两个疤疤。
Por vidi la spektaklon venis la najbaroj，
kaj hejmen iris Cuj post la hontigaj faroj．
邻居们都来看热闹，
崔二爷害臊往回跑。
Irante for Sinjoro Cuj al Ŝjangŝjang diris：
“Jen kian aĉan kaĉon fuŝe vi kuiris！
临走对着香香说：
"看你闹的算个啥？
“Fenestron mi malfermas, ke vi vidu bone：
Vi nepre min obeos, vole aŭ nevole！”
"打开窗子把话说个明，
这一回你从也要从，不从也要从！"
2008年7月3日
李季：《王贵与李香香》2-4（世界语，汉语对照）
IV। LIBERA GEEDZIĜO
四 自由结婚
De l’ leviĝanta sun’ verŝiĝas lumo-riĉo.
Revoluci’ alportas tagojn de feliĉo.
太阳出来遍地红，
革命带来了好光景。
Sijang’ŭan kun Cuj estis ja infer’ sur tero,
naŭ el dek familioj vivis en mizero.
崔二爷在时就象大黑天，
十有九家没吃穿。
Forpelis malriĉuloj Cuj-on en ribelo,
Sijang’ŭan jam fariĝis loko en prospero.
穷人翻身赶跑崔二爷，
死羊湾变成活羊湾。
Ne povas bruli, brili senolea lampo,
al tia lamp’ similas kamparan’ sen kampo.
灯盏里没油灯不明，
庄户人没地种就象没油的灯；
Akiris ĉiuj teron，lamp’ radias hele.
Jen la vizaĝ’ de ĉiuj ruĝe brilas bele.
有了土地灯花亮，
人人脸上发红光。
Post mango de koptis’*，jen kandon buŝ’ entenas．
La manon de l’ amata Ŝjangŝjang Ŭang Guj prenas.
吃一嘴黄连吃一嘴糖，
王贵娶了李香香。
Jen egalecon ĝuas viro kaj virino.
Libera geedziĝo — nova vivkutimo.
男女自由都平等，
自由结婚新时样。
Tra mil suferoj ili restas par’ fidela,
fariĝis nun geedzoj en dolĉec’ miela.
千难万难心不变，
患难夫妻实在甜。
Ĉirpadas bela bird’ revene al la nesto.
Eklarmis Ŝjangŝjang en la ĉambro de nuptfesto.
俊鸟投窝叫喳喳，
香香进洞房泪如麻。
Jen larm’ kiel fontakvo senmezure riĉis,
la nova jak’ de Ŭang Guj de ĝi malsekiĝis.
清泉里淌水水不断，
滴湿了王贵的新布衫。
“De noktomez’ mi jam atendis kokokrion；
ĉi-tagon soifante, perdis mi racion.”
"半夜里就等着公鸡叫，
为这个日子把人盼死了。"
Samtempe Ŝjangŝjang volis plori kaj ekridi,
pri kio paroli ne povis ŝi decidi.
香香想哭又想笑，
不知道怎么说着好。
Kaj Ŭang Guj tiel ridis, ke liaj vortoj pendis,
vidante Ŝjangŝjang-n li ankoraŭ sopiron sentis！
王贵笑的说不出来话，
看着香香还想她！
De Ŝjangŝjang li ameme ambaŭ manojn prenis,
kun miksaj sentoj penson li esprimi penis：
双双拉着香香的手，
难说难笑难开口：
“Revoluci’ la povrajn savis el sufero,
neeblus sen ĝi nia geedziĝ-afero！
"不是闹革命穷人翻不了身，
不是闹革命咱俩也结不了婚！
“Revolucio savis nin el malespero,
ĝi savis nin kampulojn ĉiujn el mizero．
"革命救了你和我，
革命救了咱们庄户人。
“La ruĝan flagon ĉiuj devas ŝultroporti,
se l’ ruĝa flago falus, ĉiuj devus morti.
"一杆红旗要大家扛，
红旗倒了大家都遭殃。
“Ĉevalo devas kuri, bovo devas plugi,
revoluci-aferon devas ni konduki.
"快马上路牛耕地，
闹革命是咱们自己的事。
“Glitigas voj’sur ter’, se pluvas en aero.
Falinto devas levi sin mem de la tero.
"天上下雨地下滑，
自己跌倒自己爬。
“La suno leviĝinta ĉiam ruĝe brilas.
Daŭre revolucii kore mi deziras.”
"太阳出来一股劲地红，
我打算长远闹革命。"
Tri tagojn post la nupto，hejmon aranĝinte,
gerilaniĝis Ŭang Guj jam sin registrinte.
过门三天安了家，
游击队上报名啦。
Sur lia kapo tuk’ al ŝafstomak’ simila；
sur lia ŝultro estis stal-fusilo brila.
羊肚子手巾缠头上，
肩膀上背着无烟钢。
Post dek- aŭ dekkvintaga servo, kun permeso
reiris li al Ŝjangŝjang pro revid-promeso．
十天半月有空了，
请假回来看香香。
Post intervid’ reiris li al la gerilo,
valfundon Ŝjangŝjang iris kun la kara viro.
看罢香香归队去，
香香送到沟底里。
“Argilo flava garnas riĉe tiun valon．
El argilpec’ ni faru jam figuran paron.
沟湾里胶泥黄又多，
挖块胶泥捏咱两个；
“El ili unu ina, la alia vira,
ambaŭ figuroj estu al ni versimilaj.
捏一个你来捏一个我，
捏的就象活人脱。
“Ni rompu la figurojn, miksu la argilon,
refaru in-figuron kaj argilan viron.
摔碎了泥人再重和，
再捏一个你来再捏一个我；
“En la figuro via estas parto mia,
en la figuro mia estas parto via.:
哥哥身上有妹妹，
妹妹身上也有哥哥。
Post figurfaro diris Ŝjangŝjang al l’ amato:
“Post kelkaj tagoj estu nia revid-dto.”
捏完了泥人叫哥哥，
再等几天你来看我。
2008年7月2日
2008年7月1日
圣火点燃圣地百姓奥运激情（转载）
文章来源：《延安日报》 2008-6-1३
核心提示：
2008年８月８日，第29届奥运会的帷幕将在北京拉开。为成功举办本届奥运会，举国上下，万众一心，厉兵秣马，而奥运会的“序曲”——圣火传递活动早已展开。
７月５日，对200万延安儿女来说，是一个盼望已久的大喜日子，人们期待着这一天奥运圣火在延安传递，从而使奥运精神与延安精神喜结情缘。
那么，圣地人民准备得怎么样了？延安６６名火炬手是怎样产生的？圣火如何进行传递？开展了哪些迎奥运群众性活动？营造出了怎样独特的喜庆氛围？这一切都牵动着每一个圣地人的心，成为人们关注的热点。
老红军火炬手
５月７日上午，记者来到延安八一敬老院采访老红军刘天佑。院长徐建华指着正大院草坪上一位身着将军服的老人说，她就是刘天佑，今年９４岁，但她喜欢人们说她９３岁。
徐建华高兴地说，老人被选为火炬手，是她本人的光荣，也是我们敬老院的殊荣。获知这一好消息时，刘天佑因身体不适正在住院，听说自己被选为火炬手，一高兴病也好了许多。院里的老人们纷纷祝贺她被选为火炬手，大家都说机会非常难得。刘天佑更是快乐得像个小孩子，为不负大家的期望，她开始加强体育锻炼，准备迎接圣火的到来。
长征时，刘天佑还只是一个17岁的少女，而今已是满头白发，满脸皱纹，但看上去还是很硬朗，腰板挺直，精神矍铄。她在健身器械上缓慢地转动插手摇把以增强肩肘的力量,为当好一名火炬手准备着。她对记者说，主办单位从她的健康状况出发，打算到时候让她坐轮椅，让人推着“跑”，这是党和政府对她的关心，她很感激，但从目前的身体健康状况来说，慢跑一段她还是有信心的。
不管是坐轮椅还是自己跑，一位９３岁高龄的老红军火炬手“传递”奥运圣火，一定是圣火传递中最独特的一道风景。
据院长徐建华介绍，去年以来，该院除了组织老红军、老八路学习奥运知识外，还积极开展老年健身益智活动。敬老院还积极组织老人及工作人员参加“我为延安种棵树”活动 ，在凤凰山上种了８０棵树，建起了“老红军纪念林”，并举行了隆重的揭牌仪式。
冠军火炬手
生长在洛川塬的薛丽君是全国第七届残疾人运动会游泳冠军，这次她被选为奥运火炬手。薛丽君说：“能被确定为奥运火炬在延安传递的火炬手，我非常荣幸，一定要好好训练，力争参加今年的残奥会，为国争光！”记者接通了远在云南昆明集训的薛丽君的电话，她激动的说出了这番话。
１９岁的薛丽君是洛川老庙镇太夫塬村人，自幼双脚残疾。为了给女儿治愈残疾，父母带着她四处求医，长期寻医问药使得家庭债台高筑，无奈之下，夫妇俩只好放弃治疗。快２岁了，她还不敢站起来，直到快４岁时，才学会了走路。尽管走起来左一摇、右一晃，姿势并不好看，但这对小丽君和她的父母亲来说已经相当满足了。
２００５年５月，洛川县残疾人联合会副理事长韩亚琴在县上为省残疾人游泳队挑选队员，身残志坚的薛丽君被老师领到了韩亚琴面前，经过测试，１５岁的薛丽君被推荐到陕西省残疾人游泳队试训。为了不被淘汰，她常在别的队员休息后，继续到游泳池训练。就这样薛丽君因出色的表现被留了下来，跟随游泳队到云南昆明接受训练。
２００５年１０月，在陕西省第五届残疾人运动会暨首届特奥运动会上，薛丽君获得女子ＳＭ６级１５０米个人混合泳等４个单项第一名和两个单项第二名的好成绩。在石家庄举行的全国残疾人游泳锦标赛上，她获得Ｓ５级女子５０米自由泳、４×１００米自由泳接力两个第一名和Ｓ５级女子１００米自由泳第二名的好成绩。去年３月，我国派出了２８名运动员参加了在丹麦埃斯比约市举行的去年丹麦残疾人游泳公开赛，首次参加国际赛事的薛丽君就获得一枚Ｓ７级女子５０米自由泳铜牌。去年５月，在全国第七届残疾人运动会游泳项目比赛中，薛丽君获得女子４×５０米自由泳接力金牌，并获得Ｓ７级女子５０米自由泳和Ｓ７女子１００米自由泳２枚银牌。
教练李克强告诉记者自从薛丽君得知自己被确定为火炬手后，她把这看作至高无上的荣誉，训练比以前更加认真吃苦，常常自己给自己加大训练量。她将正式进入国家队，并把在２００８年残奥会上拿奖牌作为自己的奋斗目标。
农民火炬手
乔占山是黄龙县石堡镇八里梁村村支书，曾是全国人大代表。“能当奥运圣火火炬手，作为一个农民非常荣幸，农民兄弟们羡慕得成天打问我啥时去，穿啥戴啥合适，才会给我们农民兄弟露脸争光。”他这样对记者说。
为了当好火炬手，老乔首先想到的是自己要有一个良好的体质，充沛的精力，以全新的姿态展现出农民兄弟的精神风貌。为此，他每天早５点半就到户外锻炼身体，还组织了一个老年健身活动小组。他说，带着老人们每天清晨锻炼，享受着大自然清新的空气，欣赏大自然如画的美景，感到生活是那么美好，那么充满情趣，奥运离农民并不遥远。
为弘扬奥运精神，激发爱国热情，乔占山所在的石堡镇专门组织了一次镇级老年农民运动会，“五·一”期间又举办了一次农民太极拳大赛，以实际行动迎接奥运会的到来。
谁有资格当火炬手?
就此问题，记者采访了市体育局副局长、北京奥运会火炬接力境内传递延安段组委会办公室主任高强。
据高强介绍，延安段火炬手总共有２０８名，其中有５名重量级人物，暂处于保密阶段，延安本地名额有６６个。
去年７月４日，按照北京奥组委和省组委会的要求，成立了奥运圣火传递延安段组委会，８月１日，市体育局会同相关部门召开了新闻发布会，就火炬手的产生办法进行了研究，决定了产生的程序，即：组织推荐，社会海选，推荐与海选相结合。按省组委会的指示，最终实行了组织推荐这一形式。宝塔区在这次火炬传递中份量重，是火炬传递的主要区段，分配名额较多，此外，除人口在10万以下的黄龙、甘泉各分配一个名额外，其余县分配两个名额。
从现已产生的火炬手情况来看，有来自各种职业人群的代表，充分体现了广泛性和代表性。申报的条件中最主要的一项要求是，热爱奥运事业，在平凡的岗位上做出了不平凡的业绩，并以实际行动感染和带动了周围更多的人。推荐出的人员上报北京奥组委和省组委会，到４月２７日，全部火炬手人员已经最终确定。
在这６６名本地火炬手中，又选出了１８名各条战线上的佼佼者作为延安火炬手的代表，将会在活动安排中处于重要的位置，担负着重要的任务，以集中体现圣地火炬手的风采。可以说每个选手都有自己的特点，都代表着不同的社会群体。一般城市火炬手需要跑２００米，考虑到延安的特殊情况，每一个火炬手只需要跑１３０至１４０米的距离。
火炬传递线路目前还尚未公布。不过，市民很容易猜出传递要经过哪些路段、重点街区、窗口单位。“一切都是为了确保圣火传递圆满成功。”高强说。
其实，圣火传递的准备工作早在今年三月就开始了。３月１８日，延安组委会召开了第一次全体（扩大）会议，对火炬传递的各项筹备工作进行了专题研究和部署，做到“方案、措施、人员、设施”四到位。我市已经将火炬传递经过的区段、街道气氛营造任务分解，后勤接待方案做的非常细，注重到了每一个细节。
奥运激情之火燃遍城乡
４月１６日，全市体育工作会议召开，初步确定了火炬手经过的路段及相关配套设施，全市以省组委会提出的“五个百万人工程”，掀起了宣传奥运、学习奥运知识、全民健身的热潮，奥运激情之火燃遍城乡。
为了更好地宣传奥运、迎接奥运，吴起县长官庙乡成功举办了第１６届农民运动会，所设立的比赛项目贴近农民生活生产实际，农民参与的积极性之高，参加人数之多，让人很难相信这是一个乡级运动会。
各个企事业单位、厂矿、社区、学校都举办了形式多样的体育活动，把奥运精神传递到了每一个角落，把弘扬奥林匹克精神通过营造奥运的浓厚氛围这一载体，落实在每个人的行动中。
延大附院以迎奥运为契机，以创建三级甲等医院为纽带，开展了“优质服务迎奥运”活动，在院内设置了多个优质服务台，先后配置了轮椅、担架等便民物品，为患者提供爱心导诊、咨询、开方便处方等服务，把开展优质服务活动与医院业务工作相结合，真正体现“优质服务、方便患者”的服务宗旨。
为更好地服务奥运、保障奥运，中石油延安销售分公司从今年年初开始就着力推进加油站管理和服务上台阶，从５月１日开始，公司“迎圣火微笑服务活动”正式拉开序幕，全体员工郑重承诺：以饱满的热情，过硬的本领，真诚的微笑，周到的服务，一流的形象迎接八方宾客。五一前夕，公司还组织１５０余名员工汇集到万花山下，举行了“迎圣火 ， 盼奥运 ， 齐健身”登山比赛，所属加油站纷纷开展形式多样的迎奥运活动，充分利用橱窗、展板、传单、赠送奥运福娃等活动宣传奥运知识，传播奥运理念，诠释奥林匹克精神，极大调动了员工关注奥运、支持奥运、参与奥运的热情。
以“为奥运加油，为中国喝彩”为主题的甘泉县第四届中小学生运动会近日拉开帷幕。运动员用汗水和毅力，诠释了“展现实力、挥洒激情、顽强拼搏、一切皆有可能”的运动精神。
“火炬传递日”—“延安无车日”
４月初的一天，延安大学文学院的几名学生找到了市体育局副局长高强，表达了想为宣传奥运做点事的想法。
好多天来，高强一直在琢磨一件事，那就是如何把火炬传递和普通民众联系起来。联想全国上下正在开展的“节能减排”活动，以及延安城市交通拥堵的状况，他想如果大家少开或者不开私家车上下班，以步代车，不也是为绿色奥运在做贡献吗？至少７月５日火炬传递这天大家不要开车，必定会减轻城市交通管理压力，也能确保群众较好地观看火炬传递盛况。
在市体育局和市体育总会的大力支持下，大学生们接过了个创意，确定了“火炬传递日就是延安无车日”宣传主题，学生们向同学及全社会发出倡议，他们组织了宣传队，走街入户，广泛宣传。该活动经《延安日报》报道后，在社会上引起了强烈的反响，越来越多的人悄然加入到“以步代车”的行列中，默默地支持奥运。
随着火炬传递日的日益临近，各项准备工作正在有序进行。随着绿色奥运、科技奥运、人文奥运理念在我市日益深入人心，在延安的火炬传递活动必将得到全社会的广泛支持，成功举办这次奥运火炬传递活动也将成为必然。
核心提示：
2008年８月８日，第29届奥运会的帷幕将在北京拉开。为成功举办本届奥运会，举国上下，万众一心，厉兵秣马，而奥运会的“序曲”——圣火传递活动早已展开。
７月５日，对200万延安儿女来说，是一个盼望已久的大喜日子，人们期待着这一天奥运圣火在延安传递，从而使奥运精神与延安精神喜结情缘。
那么，圣地人民准备得怎么样了？延安６６名火炬手是怎样产生的？圣火如何进行传递？开展了哪些迎奥运群众性活动？营造出了怎样独特的喜庆氛围？这一切都牵动着每一个圣地人的心，成为人们关注的热点。
老红军火炬手
５月７日上午，记者来到延安八一敬老院采访老红军刘天佑。院长徐建华指着正大院草坪上一位身着将军服的老人说，她就是刘天佑，今年９４岁，但她喜欢人们说她９３岁。
徐建华高兴地说，老人被选为火炬手，是她本人的光荣，也是我们敬老院的殊荣。获知这一好消息时，刘天佑因身体不适正在住院，听说自己被选为火炬手，一高兴病也好了许多。院里的老人们纷纷祝贺她被选为火炬手，大家都说机会非常难得。刘天佑更是快乐得像个小孩子，为不负大家的期望，她开始加强体育锻炼，准备迎接圣火的到来。
长征时，刘天佑还只是一个17岁的少女，而今已是满头白发，满脸皱纹，但看上去还是很硬朗，腰板挺直，精神矍铄。她在健身器械上缓慢地转动插手摇把以增强肩肘的力量,为当好一名火炬手准备着。她对记者说，主办单位从她的健康状况出发，打算到时候让她坐轮椅，让人推着“跑”，这是党和政府对她的关心，她很感激，但从目前的身体健康状况来说，慢跑一段她还是有信心的。
不管是坐轮椅还是自己跑，一位９３岁高龄的老红军火炬手“传递”奥运圣火，一定是圣火传递中最独特的一道风景。
据院长徐建华介绍，去年以来，该院除了组织老红军、老八路学习奥运知识外，还积极开展老年健身益智活动。敬老院还积极组织老人及工作人员参加“我为延安种棵树”活动 ，在凤凰山上种了８０棵树，建起了“老红军纪念林”，并举行了隆重的揭牌仪式。
冠军火炬手
生长在洛川塬的薛丽君是全国第七届残疾人运动会游泳冠军，这次她被选为奥运火炬手。薛丽君说：“能被确定为奥运火炬在延安传递的火炬手，我非常荣幸，一定要好好训练，力争参加今年的残奥会，为国争光！”记者接通了远在云南昆明集训的薛丽君的电话，她激动的说出了这番话。
１９岁的薛丽君是洛川老庙镇太夫塬村人，自幼双脚残疾。为了给女儿治愈残疾，父母带着她四处求医，长期寻医问药使得家庭债台高筑，无奈之下，夫妇俩只好放弃治疗。快２岁了，她还不敢站起来，直到快４岁时，才学会了走路。尽管走起来左一摇、右一晃，姿势并不好看，但这对小丽君和她的父母亲来说已经相当满足了。
２００５年５月，洛川县残疾人联合会副理事长韩亚琴在县上为省残疾人游泳队挑选队员，身残志坚的薛丽君被老师领到了韩亚琴面前，经过测试，１５岁的薛丽君被推荐到陕西省残疾人游泳队试训。为了不被淘汰，她常在别的队员休息后，继续到游泳池训练。就这样薛丽君因出色的表现被留了下来，跟随游泳队到云南昆明接受训练。
２００５年１０月，在陕西省第五届残疾人运动会暨首届特奥运动会上，薛丽君获得女子ＳＭ６级１５０米个人混合泳等４个单项第一名和两个单项第二名的好成绩。在石家庄举行的全国残疾人游泳锦标赛上，她获得Ｓ５级女子５０米自由泳、４×１００米自由泳接力两个第一名和Ｓ５级女子１００米自由泳第二名的好成绩。去年３月，我国派出了２８名运动员参加了在丹麦埃斯比约市举行的去年丹麦残疾人游泳公开赛，首次参加国际赛事的薛丽君就获得一枚Ｓ７级女子５０米自由泳铜牌。去年５月，在全国第七届残疾人运动会游泳项目比赛中，薛丽君获得女子４×５０米自由泳接力金牌，并获得Ｓ７级女子５０米自由泳和Ｓ７女子１００米自由泳２枚银牌。
教练李克强告诉记者自从薛丽君得知自己被确定为火炬手后，她把这看作至高无上的荣誉，训练比以前更加认真吃苦，常常自己给自己加大训练量。她将正式进入国家队，并把在２００８年残奥会上拿奖牌作为自己的奋斗目标。
农民火炬手
乔占山是黄龙县石堡镇八里梁村村支书，曾是全国人大代表。“能当奥运圣火火炬手，作为一个农民非常荣幸，农民兄弟们羡慕得成天打问我啥时去，穿啥戴啥合适，才会给我们农民兄弟露脸争光。”他这样对记者说。
为了当好火炬手，老乔首先想到的是自己要有一个良好的体质，充沛的精力，以全新的姿态展现出农民兄弟的精神风貌。为此，他每天早５点半就到户外锻炼身体，还组织了一个老年健身活动小组。他说，带着老人们每天清晨锻炼，享受着大自然清新的空气，欣赏大自然如画的美景，感到生活是那么美好，那么充满情趣，奥运离农民并不遥远。
为弘扬奥运精神，激发爱国热情，乔占山所在的石堡镇专门组织了一次镇级老年农民运动会，“五·一”期间又举办了一次农民太极拳大赛，以实际行动迎接奥运会的到来。
谁有资格当火炬手?
就此问题，记者采访了市体育局副局长、北京奥运会火炬接力境内传递延安段组委会办公室主任高强。
据高强介绍，延安段火炬手总共有２０８名，其中有５名重量级人物，暂处于保密阶段，延安本地名额有６６个。
去年７月４日，按照北京奥组委和省组委会的要求，成立了奥运圣火传递延安段组委会，８月１日，市体育局会同相关部门召开了新闻发布会，就火炬手的产生办法进行了研究，决定了产生的程序，即：组织推荐，社会海选，推荐与海选相结合。按省组委会的指示，最终实行了组织推荐这一形式。宝塔区在这次火炬传递中份量重，是火炬传递的主要区段，分配名额较多，此外，除人口在10万以下的黄龙、甘泉各分配一个名额外，其余县分配两个名额。
从现已产生的火炬手情况来看，有来自各种职业人群的代表，充分体现了广泛性和代表性。申报的条件中最主要的一项要求是，热爱奥运事业，在平凡的岗位上做出了不平凡的业绩，并以实际行动感染和带动了周围更多的人。推荐出的人员上报北京奥组委和省组委会，到４月２７日，全部火炬手人员已经最终确定。
在这６６名本地火炬手中，又选出了１８名各条战线上的佼佼者作为延安火炬手的代表，将会在活动安排中处于重要的位置，担负着重要的任务，以集中体现圣地火炬手的风采。可以说每个选手都有自己的特点，都代表着不同的社会群体。一般城市火炬手需要跑２００米，考虑到延安的特殊情况，每一个火炬手只需要跑１３０至１４０米的距离。
火炬传递线路目前还尚未公布。不过，市民很容易猜出传递要经过哪些路段、重点街区、窗口单位。“一切都是为了确保圣火传递圆满成功。”高强说。
其实，圣火传递的准备工作早在今年三月就开始了。３月１８日，延安组委会召开了第一次全体（扩大）会议，对火炬传递的各项筹备工作进行了专题研究和部署，做到“方案、措施、人员、设施”四到位。我市已经将火炬传递经过的区段、街道气氛营造任务分解，后勤接待方案做的非常细，注重到了每一个细节。
奥运激情之火燃遍城乡
４月１６日，全市体育工作会议召开，初步确定了火炬手经过的路段及相关配套设施，全市以省组委会提出的“五个百万人工程”，掀起了宣传奥运、学习奥运知识、全民健身的热潮，奥运激情之火燃遍城乡。
为了更好地宣传奥运、迎接奥运，吴起县长官庙乡成功举办了第１６届农民运动会，所设立的比赛项目贴近农民生活生产实际，农民参与的积极性之高，参加人数之多，让人很难相信这是一个乡级运动会。
各个企事业单位、厂矿、社区、学校都举办了形式多样的体育活动，把奥运精神传递到了每一个角落，把弘扬奥林匹克精神通过营造奥运的浓厚氛围这一载体，落实在每个人的行动中。
延大附院以迎奥运为契机，以创建三级甲等医院为纽带，开展了“优质服务迎奥运”活动，在院内设置了多个优质服务台，先后配置了轮椅、担架等便民物品，为患者提供爱心导诊、咨询、开方便处方等服务，把开展优质服务活动与医院业务工作相结合，真正体现“优质服务、方便患者”的服务宗旨。
为更好地服务奥运、保障奥运，中石油延安销售分公司从今年年初开始就着力推进加油站管理和服务上台阶，从５月１日开始，公司“迎圣火微笑服务活动”正式拉开序幕，全体员工郑重承诺：以饱满的热情，过硬的本领，真诚的微笑，周到的服务，一流的形象迎接八方宾客。五一前夕，公司还组织１５０余名员工汇集到万花山下，举行了“迎圣火 ， 盼奥运 ， 齐健身”登山比赛，所属加油站纷纷开展形式多样的迎奥运活动，充分利用橱窗、展板、传单、赠送奥运福娃等活动宣传奥运知识，传播奥运理念，诠释奥林匹克精神，极大调动了员工关注奥运、支持奥运、参与奥运的热情。
以“为奥运加油，为中国喝彩”为主题的甘泉县第四届中小学生运动会近日拉开帷幕。运动员用汗水和毅力，诠释了“展现实力、挥洒激情、顽强拼搏、一切皆有可能”的运动精神。
“火炬传递日”—“延安无车日”
４月初的一天，延安大学文学院的几名学生找到了市体育局副局长高强，表达了想为宣传奥运做点事的想法。
好多天来，高强一直在琢磨一件事，那就是如何把火炬传递和普通民众联系起来。联想全国上下正在开展的“节能减排”活动，以及延安城市交通拥堵的状况，他想如果大家少开或者不开私家车上下班，以步代车，不也是为绿色奥运在做贡献吗？至少７月５日火炬传递这天大家不要开车，必定会减轻城市交通管理压力，也能确保群众较好地观看火炬传递盛况。
在市体育局和市体育总会的大力支持下，大学生们接过了个创意，确定了“火炬传递日就是延安无车日”宣传主题，学生们向同学及全社会发出倡议，他们组织了宣传队，走街入户，广泛宣传。该活动经《延安日报》报道后，在社会上引起了强烈的反响，越来越多的人悄然加入到“以步代车”的行列中，默默地支持奥运。
随着火炬传递日的日益临近，各项准备工作正在有序进行。随着绿色奥运、科技奥运、人文奥运理念在我市日益深入人心，在延安的火炬传递活动必将得到全社会的广泛支持，成功举办这次奥运火炬传递活动也将成为必然。
延安人扭起秧歌迎圣火（转载）
延安人扭起秧歌迎圣火
《延安日报》记者 张春鸽 随着奥运圣火在延安传递日期的临近，近日，记者在石佛沟广场看到，每天傍晚都有许多市民自发的组织起来，用扭秧歌的形式喜迎奥运圣火的到来。
记者看到，在秧歌队伍中，无论是上了年纪的老人，还是风华正茂的年轻人，都能把秧歌所具有的俏皮，灵性，活波表现的栩栩如生，惟妙惟肖；这也正是延安人为奥运圣火的来临所呈现出的最热情，最与众不同的庆祝方式。延安卷烟厂离退休职工闫荣对记者说，她们厂里许多离退休的姐妹都喜欢扭秧歌，为了迎接奥运圣火在延安的传递和２００８北京奥运会的成功举办，她们还自发的组织起了秧歌队，在秧歌队的带动下，扭秧歌的人越来越多了。
2008年6月30日
李季：《王贵与李香香》2-3（世界语，汉语对照）
III．EKFLIRTIS RUĜA FLAGO ĈE SIJANG’ŬAN
三 红旗插到死羊湾
Fajfil’ de l’ gerilestro siblis kaj ne haltis,
pafilon ĉiuj prenis, sur ĉevalon saltis.
队长的哨子呼呼响，
挂枪上马人人忙。
Aŭdinte ke Ŭang Guj suferas de torturo,
li tuj ordonis nokte al sav-aventuro：
听说王贵受苦刑，
半夜三更传命令：
“Ja Ŭang Guj estas nia bona kamarado,
neniel ni permesos murdon al la frato!”
"王贵是咱好同志，
再怎么也不能叫他把命送！"
Dudek ĉevalrajdantoj iris en la fronto,
post ili ruĝgvardia, junpionira rondo.
二十匹马队前边走，
赤卫军、少先队紧跟上。
Fusiloj，revolveroj，lancoj ruĝakvastaj…
Bruadis klaketante ĉevalhufoj hastaj．
马蹄落地嚓嚓响，
长枪、短枪、红樱枪。
Viglegis ĉiu vir’ kaj fortis la ĉevalo,
apenaŭ ektagiĝis, ekis la batalo.
人有精神马有劲，
麻麻亮时开了枪。
Por blanks rapo estas unu sol-radiko.
Kampuloj kaj l’ gerilo estas kor-amikoj.
白生生的蔓菁一条根，
庄户人和游击队是一条心。
Ekagis ĉiuj kune je la pafosonoj,
kun tranĉilegoj, ĉaspafiloj kaj bastonoj．
听见枪声齐下手，
菜刀、鸟枪、打狗棍；
Kunagis la internaj homoj kaj eksteraj．
Tumultis en Sijang’ŭan ribeluloj veraj.
里应外合一起干，
死羊湾闹的翻了天。
Konfuze pafoj，klukoj, bojoj timpan-tuŝis,
la gerilanoj en Sijang’ŭan sin enpuŝis.
枪声乱响鸡狗乱叫唤，
游击队打进了死羊湾。
Sinjoro Cuj la Dua dormis sur-briklite,
salte leviĝis jen de l’ pafoj surprizite.
崔二爷在炕上睡大觉，
听见枪声往起跳。
Post torturad’ de Ŭang Guj fumi li deziris,
opian pipon prenis, forte li entiris.
打罢王贵发了瘾，
大烟抽得正起劲；
Latuna opi-lampo kun ŝirmilo vitra,
arĝentumita pipo — sed nenio distra：
黄铜烟灯玻璃罩，
银镶的烟葫芦不能解心焦；
L’ edzin’ kaj kromedzinoj ĉiuj lin tedaĉis,
neniu kiel Ŝjangŝjang tiel al li plaĉis.
大小老婆两三个，
那个也没有香香好！
“La grasa ŝafaj-peco en hundbuŝon falis,
foj-foje por ŝin kapti vane mi batalis.
肥羊肉掉在狗嘴里头，
三枪两枪夺不到手。
“Ĉifoje Ŭang Guj certe perdos vivon sian,
do Ŝjangŝjang nepre falos en la manon mian.”
王贵这一回再也活不成，
小香香就成了我的人。
Dum la revado dolĉa eĉ pli ol bombono,
salivo lia fluis jam sur la mentono.
越想越甜赛沙糖，
涎水流在下巴上。
Ĉe la opia lampo li en sonĝon venis
kaj en ĉirkaŭbrakumon li Ŝjangŝjang-on tenis.
烟灯旁边做了一个梦，
把香香抱在怀当中；
La sonĝo tikle dolĉa ne longdaŭron konis,
krakanta pafobruo en ĉirkaŭo sonis.
又酸又甜好梦做不长，
"噼啪""噼啪"枪声响。
Je la unua pafo lia sonĝo haltis,
je l’ dua pafo li de sur la lito saltis.
头一枪惊醒坐起来，
第二枪响时跳下炕。
Lakeojn vekis li por fari sindefendon：
“Tuj fermu la pordegon, grimpu sur tegmenton!
连忙叫起狗腿子：
"关着大门快上房！"
“Kie atakos ili, tuj rebatu tie,
po dek arĝent-dolarojn donos mi premie.”
"那边过来那边打，
一人赏你们十块响洋。"
Pro l’ atakant-multeco kaj pafad-intenso,
sinjoro Cuj decidon ŝanĝis en la menso.
人马多枪声稠不一样，
崔二爷心里改了主张，
Matenaj nuboj fajre tutĉiele ruĝis,
sinjoro Cuj la Dua tra l’ postpordo fuĝis.
朝霞满天似火烧，
崔二爷从后门溜跑了。
Leviĝis jen la sun’ por plena lum-ekspedo
kaj ruĝa flago flirtis de la montpiedo.
太阳出来天大亮，
红旗插在山畔上。
La brila suno ĉarmis kiel bela floro.
Gerilo kaj l’ povruloj stasis kor’ ĉe koro.
太阳出来一朵花，
游击队和咱穷汉们是一家。
Per varma rizosupo kaj vaporaj panoj,
regalon belan ĝuis niaj gerilanoj．
滚滚米汤热腾腾的馍，
招待咱游击队好吃喝。
Malligis ili tuj Ŭang Guj-on en savado,
ruĝiĝis l’ okulrand’ de ĉiu kamarado.
救下王贵松开了绳，
同志们个个眼圈红。
Jam la konscion perdis Ŭang Guj pro doloro.
“Karulo!” vokis Ŝjangŝjang en maldolĉa ploro.
把王贵痛的直昏过，
香香哭着叫哥哥：
“Se vi pereus, ankaŭ mi ne povus vivi,
malfermu la okulojn por min ree vidi!”
"你要死了我也不得活，
睁一睁眼睛看一看我！"
三 红旗插到死羊湾
Fajfil’ de l’ gerilestro siblis kaj ne haltis,
pafilon ĉiuj prenis, sur ĉevalon saltis.
队长的哨子呼呼响，
挂枪上马人人忙。
Aŭdinte ke Ŭang Guj suferas de torturo,
li tuj ordonis nokte al sav-aventuro：
听说王贵受苦刑，
半夜三更传命令：
“Ja Ŭang Guj estas nia bona kamarado,
neniel ni permesos murdon al la frato!”
"王贵是咱好同志，
再怎么也不能叫他把命送！"
Dudek ĉevalrajdantoj iris en la fronto,
post ili ruĝgvardia, junpionira rondo.
二十匹马队前边走，
赤卫军、少先队紧跟上。
Fusiloj，revolveroj，lancoj ruĝakvastaj…
Bruadis klaketante ĉevalhufoj hastaj．
马蹄落地嚓嚓响，
长枪、短枪、红樱枪。
Viglegis ĉiu vir’ kaj fortis la ĉevalo,
apenaŭ ektagiĝis, ekis la batalo.
人有精神马有劲，
麻麻亮时开了枪。
Por blanks rapo estas unu sol-radiko.
Kampuloj kaj l’ gerilo estas kor-amikoj.
白生生的蔓菁一条根，
庄户人和游击队是一条心。
Ekagis ĉiuj kune je la pafosonoj,
kun tranĉilegoj, ĉaspafiloj kaj bastonoj．
听见枪声齐下手，
菜刀、鸟枪、打狗棍；
Kunagis la internaj homoj kaj eksteraj．
Tumultis en Sijang’ŭan ribeluloj veraj.
里应外合一起干，
死羊湾闹的翻了天。
Konfuze pafoj，klukoj, bojoj timpan-tuŝis,
la gerilanoj en Sijang’ŭan sin enpuŝis.
枪声乱响鸡狗乱叫唤，
游击队打进了死羊湾。
Sinjoro Cuj la Dua dormis sur-briklite,
salte leviĝis jen de l’ pafoj surprizite.
崔二爷在炕上睡大觉，
听见枪声往起跳。
Post torturad’ de Ŭang Guj fumi li deziris,
opian pipon prenis, forte li entiris.
打罢王贵发了瘾，
大烟抽得正起劲；
Latuna opi-lampo kun ŝirmilo vitra,
arĝentumita pipo — sed nenio distra：
黄铜烟灯玻璃罩，
银镶的烟葫芦不能解心焦；
L’ edzin’ kaj kromedzinoj ĉiuj lin tedaĉis,
neniu kiel Ŝjangŝjang tiel al li plaĉis.
大小老婆两三个，
那个也没有香香好！
“La grasa ŝafaj-peco en hundbuŝon falis,
foj-foje por ŝin kapti vane mi batalis.
肥羊肉掉在狗嘴里头，
三枪两枪夺不到手。
“Ĉifoje Ŭang Guj certe perdos vivon sian,
do Ŝjangŝjang nepre falos en la manon mian.”
王贵这一回再也活不成，
小香香就成了我的人。
Dum la revado dolĉa eĉ pli ol bombono,
salivo lia fluis jam sur la mentono.
越想越甜赛沙糖，
涎水流在下巴上。
Ĉe la opia lampo li en sonĝon venis
kaj en ĉirkaŭbrakumon li Ŝjangŝjang-on tenis.
烟灯旁边做了一个梦，
把香香抱在怀当中；
La sonĝo tikle dolĉa ne longdaŭron konis,
krakanta pafobruo en ĉirkaŭo sonis.
又酸又甜好梦做不长，
"噼啪""噼啪"枪声响。
Je la unua pafo lia sonĝo haltis,
je l’ dua pafo li de sur la lito saltis.
头一枪惊醒坐起来，
第二枪响时跳下炕。
Lakeojn vekis li por fari sindefendon：
“Tuj fermu la pordegon, grimpu sur tegmenton!
连忙叫起狗腿子：
"关着大门快上房！"
“Kie atakos ili, tuj rebatu tie,
po dek arĝent-dolarojn donos mi premie.”
"那边过来那边打，
一人赏你们十块响洋。"
Pro l’ atakant-multeco kaj pafad-intenso,
sinjoro Cuj decidon ŝanĝis en la menso.
人马多枪声稠不一样，
崔二爷心里改了主张，
Matenaj nuboj fajre tutĉiele ruĝis,
sinjoro Cuj la Dua tra l’ postpordo fuĝis.
朝霞满天似火烧，
崔二爷从后门溜跑了。
Leviĝis jen la sun’ por plena lum-ekspedo
kaj ruĝa flago flirtis de la montpiedo.
太阳出来天大亮，
红旗插在山畔上。
La brila suno ĉarmis kiel bela floro.
Gerilo kaj l’ povruloj stasis kor’ ĉe koro.
太阳出来一朵花，
游击队和咱穷汉们是一家。
Per varma rizosupo kaj vaporaj panoj,
regalon belan ĝuis niaj gerilanoj．
滚滚米汤热腾腾的馍，
招待咱游击队好吃喝。
Malligis ili tuj Ŭang Guj-on en savado,
ruĝiĝis l’ okulrand’ de ĉiu kamarado.
救下王贵松开了绳，
同志们个个眼圈红。
Jam la konscion perdis Ŭang Guj pro doloro.
“Karulo!” vokis Ŝjangŝjang en maldolĉa ploro.
把王贵痛的直昏过，
香香哭着叫哥哥：
“Se vi pereus, ankaŭ mi ne povus vivi,
malfermu la okulojn por min ree vidi!”
"你要死了我也不得活，
睁一睁眼睛看一看我！"
2008年6月29日
李季：《王贵与李香香》2-2（世界语，汉语对照）
11. ĈU LEVUS SIN LA SUNO EL LA OKCIDENTO ?
二、太阳会从西边出来吗？
Leporoj fuĝas foren, se ĉasatas vulpoj.
Pri la revoluci’ ektimis Cuj pro l’ kulpoj．
打着了狐子兔子搬家，
听见闹革命崔二爷心害怕。
Tagnokte li maldormis, nutris la esperon：
per sola muro bari la Flavan Riveron.
白天夜晚不瞌睡，
一垛墙想堵黄河水。
Li ŝtele informserĉis por akir’ de scio
pri ĉies partopreno al la Kompartio.
明里查来暗里访，
打听谁个随了共产党。
Aŭdinte ke Ŭang Guj kaŝ-agas en ribelo,
sinjoro Cuj la Dua flamis de kolero.
听说王贵暗里闹革命，
崔二爷头上冒火星！
Post paŝt’ apenaŭ Ŭang Guj venis en la pordon,
du kanabŝnuroj lige faris al li mordon.
放羊回来刚进门，
两条麻绳来横着绑，
La ŝnuroj vertikale kaj transverse iris,
pendige oni Ŭang Guj-n jen sur trabon tiris.
顺着捆来横着绑，
五花大绑吊在二梁上。
Kunveni devis ĉiu vilaĝan’ ĉe tio,
ke ili vidu l’ sekvon de revolucio！
全庄的男女都叫上，
都来看闹革命的啥下场！
Rompiĝis du bastonoj de fortega bato；
li svenis; reviviĝis per akvo-verŝado.
连着打断了两根红柳棍，
昏死过去又拿凉水喷。
Sezam-oleaj lampoj brilis radi-gute.
La vestojn de Ŭang Guj demetis oni tute.
麻油点灯灯花亮，
王贵浑身扒了个光。
Kun membroj kunligitaj dorsen en sufero,
li pozis kiel anas’ naĝanta en rivero.
两根麻绳捆着胳膊腿，
捆成个鸭子倒浮水。
Sur lia korp’，vizaĝo sangaj rojoj fluis,
la sulkoj de l’ ŝirvundoj ja animon skuis.
满脸浑身血道道，
皮破肉烂不忍瞧。
Sinjoro Cuj la Dua en koler’ barbaris：
post diu skurĝofrapo li demandon faris：
崔二爷来气凶凶，
打一皮鞭问一声：
“Bufaĉo eĉ deziras belan cignon manĝi！
Ĉu vi, malriĉulaĉoj，povus mondon ŝanĝi？
"癞虾蟆想吃天鹅肉，
穷鬼们还能闹成个大事情？
“Urinu por rigardi spegulbildon cian,
vi musoj povus fari ion eĉ magian！？
"撒泡尿来照照你的影，
贼眉鼠眼还会成了精！
“Ĉu flirtus neĝ’ juke en la firmamento？
Ĉu levus sin la suno el la okcidento？”
"五黄六月会飘雪花？
太阳会从西边出来吗？"
“Ne arogantu hund’ maljuna kun kuraĝo,
en ŝtormo estingiĝos ci, olelampaĉo！
"老狗你不要耍威风，
大风要吹灭你这盏破油灯！
“Ne gravas se min solan trafos vivofero,
min sekvos milion’ da fratoj de mizero！”
"我一个死了不要紧，
千万个穷汉后面跟！
“Ne fanfaronu, Ŭang Guj, per galimatio,
ja apartenas ni al sama familio.
“王贵你不要说大话，
说来说去咱们是一家。”
“Neniam mi mistraktis vin, por verodiro,
simia bubo vi fariĝis juna viro.
"姓崔的没有亏待过你，
猴娃娃养成大后生。
“Riveron transirinte vi detruas ponton,
vi kun kreskintaj plumoj perdis dank-volonton.
过罢河来你拆了桥，
翅膀硬了你忘了恩。
“Ĉevalo sendifekta eĉ fariĝus drako.
Kredeble vi ekstumblis de sur prudent-trako,
"马无毛病成了龙，
该是你一时糊涂没想通？
“ja disipul’ kun pent’ valoras pli ol oro,
buĉglavon formetinte budhos vi kun gloro.
"浪子回头金不换，
放下杀猪刀成神仙。
“Multnombrajn misojn, kulpojn viajn mi pardonas；
la junaj eraremas, tion mi ja konas.”
"千错万错我不怪你，
年轻人没把握我知道哩。"
“Testud’*maljuna, ĉesu en la serenado,
ne povas vi min trompi per miel’ post bato.
"老王八你不要灌米汤，
又软又硬我不上你的当。
“Vi, la plej maldankema estas mondoskale,
bat-murdis mian patron, uzas min ĉevale.
"世上没良心的就数你，
打死我亲大把我当牲畜；
“Tutjare mi laboris pene en sufero,
vi por jarkvin’ ne pagis eĉ per duon-monero.
"苦死苦活一年到头干，
整整五年没见你半个钱；
“En nokta horo kiam brutoj fojnon maĉis,
jam veki min el dorm’ hundaĉo ci bojaĉis.
"五更半夜牲口正吃草，
老狗你就把我吼叫起来了；
“Nek vestojn nek litaĵon vi sufiĉe donis，
nur du ŝaffelojn mi por la jarkvin’ disponis.
"没有衣裳没有被，
五年穿你两件老羊皮；
“Vi ĝuas blankan rizon kaj tritikan manĝon,
milia kaĉ’ por mi signifas fest-aranĝon.
你吃的大米和白面，
我吃顿黄米当过年；
“Trioble viajn vortojn garnas pikrigardoj,
el tagotri’ du tagojn trafas min skurĝadoj．
"一句话来三瞪眼，
三天两头挨皮鞭。
“Se estas vi naskito de patrin’ en vero,
ankaŭ mi dek monatojn kuŝis en utero！
"姓崔的你是娘老子养，
我王贵娘肚里也怀了十个月胎！
“Vi estas homo，same ankaŭ mi en vero,
sed kial vi min traktas kun tia kruelo！
"你是人来我也是个人，
你的心为啥这样狠！
“Mi, Ŭang Guj，kvankam povra, klaran vidon havas,
mi tute bone scias, kio vere pravas.
"我王贵虽穷心眼亮，
自已的事情有主张；
“Dank’ al revoluci’ liberon mi akiros,
alie tute certe, en inferon iros.
"闹革命成功我翻了身，
不闹革命我也活不长。
“Se pulo vivon havas, saltas ĝi senĉese.
Kun sola viv’ mi spitas morton se necese.”
"跳蚤不死一股劲地跳，
管他死活就是我这命一条；
Ĉu buĉi aŭ distranĉi, faru vi laŭ volo.
Mi bone scias ja pri via fia koro：
"你要杀要剐由你挑，
你的鬼心眼我知道：
“Post vana fortouzo vi aplikas ruzon,
ke mi perfide faru jam al vi akuzon.
"硬办法不成软办法来，
想叫我顺了你把良心坏。
“Tuj ĉesu artifiki jam en ĉi sekundo,
neniam povos vi min fari via hundo.”
"趁早收起你那鬼算盘，
想叫我当狗难上难。"
Sinjoro Cuj koleris kiel hund’ rabia,
deŝiris sian maskon kun salteg’ furia.
崔二爷气的象疯狗，
撕破了老脸一跳三尺高。
“Nutranton, blinda hund’，ci mordas, ne aŭskultas
admonon koran, sed maldanke min insultas！”
"狗咬巴屎人你不识抬举，
好话不听你还骂人哩！"
Tuj post ordono “Batu!” pluvis skurĝturmentoj．
Eltenis Ŭang Guj l’ draŝon kun grincad’ de l’ dentoj．
说个"打"字皮鞭如雨下，
痛的王贵紧咬着牙。
Ekblov’ de flava vent’，disgut’ de sabl-pulvoro.
La draŝ’ pikadis glave Ŝjangŝjang je la koro.
一阵阵黄风一阵阵沙，
香香看着心上如刀扎。
Ŝi tremis de doloro, sentis eksvenemon,
kvazaŭ la skurĝado trafus ŝian memon.
一阵阵打颤一阵阵麻，
打王贵就象打着了她！
Jen la vizag’ ruĝiĝis, jen ŝi morte palis,
pro tim’ el la okuloj larmoj ne gutfalis.
脸皮发红又发白，
眼泪珠噙住不敢滴下来；
Por savi la karulon，ŝi rimedon trovis —
tra la pordeg’ rapide ŝtele sin elŝovis.
为救亲人想的办法好，
偷偷地跑出了大门道。
Survoje Ŝjangŝjang pensis dum la rapidado：
“Ĉi-nokte lian vivon jam decidos fato.
一边走来一边想：
"王贵的命儿就在今晚上；
“Al Liŭĝjagelaŭ li viziton ofte faras
por kunvenad’．Ĉu tie la geril’ ne staras？
"他常到刘家圪塔去开会，
那里该住着游击队？
“Rapide kuru mi kaj tuj ĝin mi avertos,
alie la karulo sian vivon perdos!”
"快去快跑把信送， 迟一步亲人就难活命！"
二、太阳会从西边出来吗？
Leporoj fuĝas foren, se ĉasatas vulpoj.
Pri la revoluci’ ektimis Cuj pro l’ kulpoj．
打着了狐子兔子搬家，
听见闹革命崔二爷心害怕。
Tagnokte li maldormis, nutris la esperon：
per sola muro bari la Flavan Riveron.
白天夜晚不瞌睡，
一垛墙想堵黄河水。
Li ŝtele informserĉis por akir’ de scio
pri ĉies partopreno al la Kompartio.
明里查来暗里访，
打听谁个随了共产党。
Aŭdinte ke Ŭang Guj kaŝ-agas en ribelo,
sinjoro Cuj la Dua flamis de kolero.
听说王贵暗里闹革命，
崔二爷头上冒火星！
Post paŝt’ apenaŭ Ŭang Guj venis en la pordon,
du kanabŝnuroj lige faris al li mordon.
放羊回来刚进门，
两条麻绳来横着绑，
La ŝnuroj vertikale kaj transverse iris,
pendige oni Ŭang Guj-n jen sur trabon tiris.
顺着捆来横着绑，
五花大绑吊在二梁上。
Kunveni devis ĉiu vilaĝan’ ĉe tio,
ke ili vidu l’ sekvon de revolucio！
全庄的男女都叫上，
都来看闹革命的啥下场！
Rompiĝis du bastonoj de fortega bato；
li svenis; reviviĝis per akvo-verŝado.
连着打断了两根红柳棍，
昏死过去又拿凉水喷。
Sezam-oleaj lampoj brilis radi-gute.
La vestojn de Ŭang Guj demetis oni tute.
麻油点灯灯花亮，
王贵浑身扒了个光。
Kun membroj kunligitaj dorsen en sufero,
li pozis kiel anas’ naĝanta en rivero.
两根麻绳捆着胳膊腿，
捆成个鸭子倒浮水。
Sur lia korp’，vizaĝo sangaj rojoj fluis,
la sulkoj de l’ ŝirvundoj ja animon skuis.
满脸浑身血道道，
皮破肉烂不忍瞧。
Sinjoro Cuj la Dua en koler’ barbaris：
post diu skurĝofrapo li demandon faris：
崔二爷来气凶凶，
打一皮鞭问一声：
“Bufaĉo eĉ deziras belan cignon manĝi！
Ĉu vi, malriĉulaĉoj，povus mondon ŝanĝi？
"癞虾蟆想吃天鹅肉，
穷鬼们还能闹成个大事情？
“Urinu por rigardi spegulbildon cian,
vi musoj povus fari ion eĉ magian！？
"撒泡尿来照照你的影，
贼眉鼠眼还会成了精！
“Ĉu flirtus neĝ’ juke en la firmamento？
Ĉu levus sin la suno el la okcidento？”
"五黄六月会飘雪花？
太阳会从西边出来吗？"
“Ne arogantu hund’ maljuna kun kuraĝo,
en ŝtormo estingiĝos ci, olelampaĉo！
"老狗你不要耍威风，
大风要吹灭你这盏破油灯！
“Ne gravas se min solan trafos vivofero,
min sekvos milion’ da fratoj de mizero！”
"我一个死了不要紧，
千万个穷汉后面跟！
“Ne fanfaronu, Ŭang Guj, per galimatio,
ja apartenas ni al sama familio.
“王贵你不要说大话，
说来说去咱们是一家。”
“Neniam mi mistraktis vin, por verodiro,
simia bubo vi fariĝis juna viro.
"姓崔的没有亏待过你，
猴娃娃养成大后生。
“Riveron transirinte vi detruas ponton,
vi kun kreskintaj plumoj perdis dank-volonton.
过罢河来你拆了桥，
翅膀硬了你忘了恩。
“Ĉevalo sendifekta eĉ fariĝus drako.
Kredeble vi ekstumblis de sur prudent-trako,
"马无毛病成了龙，
该是你一时糊涂没想通？
“ja disipul’ kun pent’ valoras pli ol oro,
buĉglavon formetinte budhos vi kun gloro.
"浪子回头金不换，
放下杀猪刀成神仙。
“Multnombrajn misojn, kulpojn viajn mi pardonas；
la junaj eraremas, tion mi ja konas.”
"千错万错我不怪你，
年轻人没把握我知道哩。"
“Testud’*maljuna, ĉesu en la serenado,
ne povas vi min trompi per miel’ post bato.
"老王八你不要灌米汤，
又软又硬我不上你的当。
“Vi, la plej maldankema estas mondoskale,
bat-murdis mian patron, uzas min ĉevale.
"世上没良心的就数你，
打死我亲大把我当牲畜；
“Tutjare mi laboris pene en sufero,
vi por jarkvin’ ne pagis eĉ per duon-monero.
"苦死苦活一年到头干，
整整五年没见你半个钱；
“En nokta horo kiam brutoj fojnon maĉis,
jam veki min el dorm’ hundaĉo ci bojaĉis.
"五更半夜牲口正吃草，
老狗你就把我吼叫起来了；
“Nek vestojn nek litaĵon vi sufiĉe donis，
nur du ŝaffelojn mi por la jarkvin’ disponis.
"没有衣裳没有被，
五年穿你两件老羊皮；
“Vi ĝuas blankan rizon kaj tritikan manĝon,
milia kaĉ’ por mi signifas fest-aranĝon.
你吃的大米和白面，
我吃顿黄米当过年；
“Trioble viajn vortojn garnas pikrigardoj,
el tagotri’ du tagojn trafas min skurĝadoj．
"一句话来三瞪眼，
三天两头挨皮鞭。
“Se estas vi naskito de patrin’ en vero,
ankaŭ mi dek monatojn kuŝis en utero！
"姓崔的你是娘老子养，
我王贵娘肚里也怀了十个月胎！
“Vi estas homo，same ankaŭ mi en vero,
sed kial vi min traktas kun tia kruelo！
"你是人来我也是个人，
你的心为啥这样狠！
“Mi, Ŭang Guj，kvankam povra, klaran vidon havas,
mi tute bone scias, kio vere pravas.
"我王贵虽穷心眼亮，
自已的事情有主张；
“Dank’ al revoluci’ liberon mi akiros,
alie tute certe, en inferon iros.
"闹革命成功我翻了身，
不闹革命我也活不长。
“Se pulo vivon havas, saltas ĝi senĉese.
Kun sola viv’ mi spitas morton se necese.”
"跳蚤不死一股劲地跳，
管他死活就是我这命一条；
Ĉu buĉi aŭ distranĉi, faru vi laŭ volo.
Mi bone scias ja pri via fia koro：
"你要杀要剐由你挑，
你的鬼心眼我知道：
“Post vana fortouzo vi aplikas ruzon,
ke mi perfide faru jam al vi akuzon.
"硬办法不成软办法来，
想叫我顺了你把良心坏。
“Tuj ĉesu artifiki jam en ĉi sekundo,
neniam povos vi min fari via hundo.”
"趁早收起你那鬼算盘，
想叫我当狗难上难。"
Sinjoro Cuj koleris kiel hund’ rabia,
deŝiris sian maskon kun salteg’ furia.
崔二爷气的象疯狗，
撕破了老脸一跳三尺高。
“Nutranton, blinda hund’，ci mordas, ne aŭskultas
admonon koran, sed maldanke min insultas！”
"狗咬巴屎人你不识抬举，
好话不听你还骂人哩！"
Tuj post ordono “Batu!” pluvis skurĝturmentoj．
Eltenis Ŭang Guj l’ draŝon kun grincad’ de l’ dentoj．
说个"打"字皮鞭如雨下，
痛的王贵紧咬着牙。
Ekblov’ de flava vent’，disgut’ de sabl-pulvoro.
La draŝ’ pikadis glave Ŝjangŝjang je la koro.
一阵阵黄风一阵阵沙，
香香看着心上如刀扎。
Ŝi tremis de doloro, sentis eksvenemon,
kvazaŭ la skurĝado trafus ŝian memon.
一阵阵打颤一阵阵麻，
打王贵就象打着了她！
Jen la vizag’ ruĝiĝis, jen ŝi morte palis,
pro tim’ el la okuloj larmoj ne gutfalis.
脸皮发红又发白，
眼泪珠噙住不敢滴下来；
Por savi la karulon，ŝi rimedon trovis —
tra la pordeg’ rapide ŝtele sin elŝovis.
为救亲人想的办法好，
偷偷地跑出了大门道。
Survoje Ŝjangŝjang pensis dum la rapidado：
“Ĉi-nokte lian vivon jam decidos fato.
一边走来一边想：
"王贵的命儿就在今晚上；
“Al Liŭĝjagelaŭ li viziton ofte faras
por kunvenad’．Ĉu tie la geril’ ne staras？
"他常到刘家圪塔去开会，
那里该住着游击队？
“Rapide kuru mi kaj tuj ĝin mi avertos,
alie la karulo sian vivon perdos!”
"快去快跑把信送， 迟一步亲人就难活命！"
李季：《王贵与李香香》2-1（世界语，汉语对照）
DUA PARTO
第二部
I. REVOLUCIO
一 闹革命
En Sanbjan mankis arboj，ŝtonoj estis raraj；
tre malfacile vivis homoj la kamparaj．
三边没有树石头少，
庄户人的日子另打算。
Sen nub’ sur la ĉielo sekis tro la tero.
Ekŝanĝi L’ vojon devis oni en mizero.
天上无云地下旱，
过不了日子另打算。
De L’ gvida ŝaf’ dependas ŝafa procesio.
En Norda Ŝenŝji eke viglis Kompartio.
羊群走路靠头羊，
陕北起了共产党。
Nomata Liŭ Ĝidan*，gvidanto de L’ afero,
standardon ruĝan levis alten en L’ aero．
领头的名叫刘志丹
把红旗举到半天上。
Fajrero en pajlstak’ tuj levas incendion.
La flag’ de l’ malriĉuloj tuj revolucion．
草堆上落火星大火烧，
红旗一展穷人都红了。
Tra vast’ mil-li-a fulmis, tondris jen ĉiele.
Ruĝiĝis jen duon’ de Norda Ŝenŝji vere.
千里的雷声万里的闪，
陕北红了半个天。
Volonte bov’ purpura faras plugil-tiron.
Revolucii ĉiuj havis jam deziron.
紫红键牛自带耧
闹革命的心思人人有。
Kampuloj ĝis tagmezo, sed en la vespero
fusil-sur-ŝultre marŝis por kazern-konkero.
前半晌还是个庄稼汉，
黑夜里背枪打营盘。
Kastelon konkerinte ili disdividis
bienon, grenon, gregojn — ĉion tuj likvidis.
打开寨子分粮食，
土地牛羊分个光。
La junaj pioniroj kaj ruĝgvardianoj,
ĉiuj nur aĝaj je dek ok aŭ dek naŭ jaroj．
少先队来赤卫军，
净是些十八九的年轻人。
Rapide la virinoj marŝis kiel vento,
kun franĝe kurtaj haroj — sign’ de l’ nova sento.
女人们走路一阵风，
长头发剪成短缨缨。
Ŝveliĝ’ de supra flu’, malsupra en ŝlimbano.
Fariĝis kaŝe Ŭang Guj jam ruĝgvardiano.
上河里涨水下河里混，
王贵暗里参加了赤卫军。
Li tage paŝtis ŝafojn en la val-medio,
vespere li kunvenis por revolucio.
上河里涨水下河里混，
王贵暗里参加了赤卫军。
Post fino de l’ kunveno kriis jam la koko,
de dekkelk liojn for li kuris al hejmloko.
白天到滩里去放羊，
黑夜里开会闹革命。
Tuttage li senpaŭze paŝtis la ŝafaron
kaj nokte vighs li sen fermi l’ okulparon.
开罢会来鸡子叫，
十几里路往回跑。
Plezuris lia koro malgraŭ pen’ kaj ŝvito,
por la revolucio altis lia spirito.
白天放羊一整天，
黑夜不眨一眨眼。
Ne ĉiuj la kvin fingroj longas tutegale.
Fervoro de Ŭang Guj altegis senkompare.
身子劳碌精神好，
闹革命的心劲高又高。
Alies venĝoflam’ atingis montnivelon,
sed tiu de Ŭang Guj superis la ĉielon.
五个手指头不一般长，
王贵的仇恨比天高：
Maljunan patron lian oni batmortigis,
kaj nun por l’ amatinon rabi ekintrigis.
活活打死老父亲，
而今又要抢心上的人！
Li bove penlaboris tutan jarokvinon,
Sinjoro Cuj ne pagis al li eĉ centimon.
牛马当了整五年，
崔二爷没给过一个工钱。
Sinjoro Cuj vigligis la pens-aparaton,
konstruis ĉirkaŭmuron, varbis gardsoldatojn.
崔二爷来胡打算，
修寨子买马又招兵。
Kruelas bienuloj ĉiuj en naturo．
Sinjoro Cuj ja estis ega malbonulo!
地主豪绅个个凶，
崔二爷是个大坏蛋！
Ĉiuj terkulturistoj lin disŝiri volis,
vidinte lin la hundoj grumble tuj ekbojis.
庄户人个个想吃他的肉，
狗儿见他也哼几哼。
Proponis la amaso al la gerilestro
plej frue jam konkeri Sijang’ŭan pro l’ besto.
众人向游击队长提意见，
早早的打下死羊湾。
Malsataj manĝas fabojn sen sufiĉ-kuirado.
Decid’：la dudektria de l’ jarfin-monato.
心急等不得豆煮烂，
定下个日子腊月二十三。
La bienulon kaptu en noktmeza horo,
en Sijang’ŭan-on marŝu l’ trupo ĉe l’ aŭroro.
半夜先捉定崔二爷，
到天明大队开进死羊湾。
Post la decido viglis preparado ĉia,
ĉar tuj post morgaŭ estos jam la dudek-tria.
定下计划人忙乱，
--后天就是二十三。
2008年6月28日
李季：《王贵与李香香》1-5（世界语，汉语对照）
V. ARĜENTAJ DU DOLAROJ
5、 两块洋钱
La subiranta suno ĉarme jen rubenis.
Por preni akvon Ŝjangŝjang al la puto venis.
太阳落山红艳艳，
香香担水上井畔。
Sitel’ sur tro mallonga ŝnur’ en puton iris
por akv’．Sin-kline Ŝjangŝjang malfacile spiris.
井里打水绳绳短，
香香弯腰气直喘。
En nigra jak’ lanŝtofa kaj saten-ŝuparo,
sinjoro Cuj la Dua venis el la valo．
黑呢子马褂缎子鞋，
洼洼里来了崔二爷。
Similis lia kapo al terpoma bulo,
pro rido liniiĝis liaj mus-okuloj．
一颗脑袋象个山药蛋，
两颗鼠眼笑成一条线。
Li flavajn dentojn montris malfermante l’ buŝon,
malleve li al Ŝjangŝjang faris pinĉe tuŝon：
张开嘴了见大黄牙，
顺手把香香捏了一把：
“Se ĝi tro pezas, do mi helpu vin en parto.
Ĉu decas ke vi vundu l’ manojn de brodarto?”
"你提不动我来帮你提，
绣花手磨坏怎个哩？"
“Sinjoro Cuj la Dua, virte vi vin tenu.
Ĉu decas ke vi tiel per tuŝaĉ’ min ĝenu?”
"崔二爷你守规矩，
毛手毛脚干啥哩！"
“Ne ofendiĝu mia eta belulino,
delonge mi deziras havi vin en sino.
"小娇娇你不要恼，
二爷早有心和你交。
“Mi havas blankan rizon kaj ŝafaĵan supon,
delonge mi jam volas zorgi vian jupon.
"大米干饭羊腥汤，
主意早打在你身上。
“Se vi vin ligos kun mi, povos vi laŭplaĉe
elekti manĝojn, vestojn ĉiam avantaĝe.”
"交了二爷多方便，
吃喝穿戴由你拣。"
Indigne kaj honterne Ŝjangŝjang maltrankvilis
sitelojn vektportante hejmen ŝi ekiris.
香香又气又害羞，
担上水捅往回走。
Sinjoro Cuj la Dua sekvis sin fripone,
arĝentajn du dolarojn prenis li elzone：
崔二爷紧跟在后边，
腰里摸出来两块钱：
“Jen du arĝentmonerojn mi donacas al vi,
aĉetu floran ŝtofon por novvestojn havi.”
"二爷给你两块大白洋，
拿去扯两件花衣裳。"
Denaske Ŝjangŝjang havis flam-temperamenton,
kaj kontraŭ la riĉulo fortan malam-senton.
香香的性子本来躁，
自幼就把有钱人恨透了。
Unue, ke malsatis familio ŝia;
ĉar tuta 1’ rikoltaĵ’ fariĝis rento lia；
一恨一家吃不饱，
打下的粮食交租了；
kaj due li dungiton Ŭang Guj malfavoris,
tagnokte kiel bovo Ŭang Guj penlaboris.
二恨王贵给他揽工，
没日没夜当牲畜。
Ruĝiĝis la knabino kiel granatfloro：
“Ja kiu volas ĉian monon kun fetoro!”
脸儿红似石榴花：
"谁要你臭钱干什么！"
“Bubino，ne rifuzu blinde la favoron,
alie vi tro peze pagos vian sinjoron！”
"死丫头你不要不识好，
惹闹了二爷你受不了！"
Hundaĉo insultita laŭiradas murojn,
sed tamen Cuj plu volis ĉasi seksplezurojn：
挨骂狗低头顺着墙根走，
崔二爷的醋瘾没有过够：
“Post rompo de la ŝnur’ sitel’ en puton falos,
eskapi min vi vane klopodadojn faros.
"井绳断了桶掉到井里头
终久脱不过我的手。
“Al vermiĉel’ tritika sorgon vi preferas,
anstataŭ al mi, ci al Ŭang Guj ame kveras！
"放着白面你吃铪铬，
看上王贵你看不上我！
“Se Ŭang Guj estas juna, sed mizera nulo,
mi riĉas je arĝento, kvankam nejunulo.
"王贵年轻是个穷光蛋，
二爷我虽老有银钱。
“Faruno tra kribrilo en la keston venas.
La vivon de Ŭang Guj ja miaj manoj tenas.
"铜罗里筛面落面箱，
王贵的命儿在我手上。
“Obstakl’ en kamentubo, fulgo sur trabaro.
Ricevos Ŭang Guj de mi tagojn de amaro！”
"烟洞里卷烟房梁上灰，
我回去叫他小子受两天罪！"
5、 两块洋钱
La subiranta suno ĉarme jen rubenis.
Por preni akvon Ŝjangŝjang al la puto venis.
太阳落山红艳艳，
香香担水上井畔。
Sitel’ sur tro mallonga ŝnur’ en puton iris
por akv’．Sin-kline Ŝjangŝjang malfacile spiris.
井里打水绳绳短，
香香弯腰气直喘。
En nigra jak’ lanŝtofa kaj saten-ŝuparo,
sinjoro Cuj la Dua venis el la valo．
黑呢子马褂缎子鞋，
洼洼里来了崔二爷。
Similis lia kapo al terpoma bulo,
pro rido liniiĝis liaj mus-okuloj．
一颗脑袋象个山药蛋，
两颗鼠眼笑成一条线。
Li flavajn dentojn montris malfermante l’ buŝon,
malleve li al Ŝjangŝjang faris pinĉe tuŝon：
张开嘴了见大黄牙，
顺手把香香捏了一把：
“Se ĝi tro pezas, do mi helpu vin en parto.
Ĉu decas ke vi vundu l’ manojn de brodarto?”
"你提不动我来帮你提，
绣花手磨坏怎个哩？"
“Sinjoro Cuj la Dua, virte vi vin tenu.
Ĉu decas ke vi tiel per tuŝaĉ’ min ĝenu?”
"崔二爷你守规矩，
毛手毛脚干啥哩！"
“Ne ofendiĝu mia eta belulino,
delonge mi deziras havi vin en sino.
"小娇娇你不要恼，
二爷早有心和你交。
“Mi havas blankan rizon kaj ŝafaĵan supon,
delonge mi jam volas zorgi vian jupon.
"大米干饭羊腥汤，
主意早打在你身上。
“Se vi vin ligos kun mi, povos vi laŭplaĉe
elekti manĝojn, vestojn ĉiam avantaĝe.”
"交了二爷多方便，
吃喝穿戴由你拣。"
Indigne kaj honterne Ŝjangŝjang maltrankvilis
sitelojn vektportante hejmen ŝi ekiris.
香香又气又害羞，
担上水捅往回走。
Sinjoro Cuj la Dua sekvis sin fripone,
arĝentajn du dolarojn prenis li elzone：
崔二爷紧跟在后边，
腰里摸出来两块钱：
“Jen du arĝentmonerojn mi donacas al vi,
aĉetu floran ŝtofon por novvestojn havi.”
"二爷给你两块大白洋，
拿去扯两件花衣裳。"
Denaske Ŝjangŝjang havis flam-temperamenton,
kaj kontraŭ la riĉulo fortan malam-senton.
香香的性子本来躁，
自幼就把有钱人恨透了。
Unue, ke malsatis familio ŝia;
ĉar tuta 1’ rikoltaĵ’ fariĝis rento lia；
一恨一家吃不饱，
打下的粮食交租了；
kaj due li dungiton Ŭang Guj malfavoris,
tagnokte kiel bovo Ŭang Guj penlaboris.
二恨王贵给他揽工，
没日没夜当牲畜。
Ruĝiĝis la knabino kiel granatfloro：
“Ja kiu volas ĉian monon kun fetoro!”
脸儿红似石榴花：
"谁要你臭钱干什么！"
“Bubino，ne rifuzu blinde la favoron,
alie vi tro peze pagos vian sinjoron！”
"死丫头你不要不识好，
惹闹了二爷你受不了！"
Hundaĉo insultita laŭiradas murojn,
sed tamen Cuj plu volis ĉasi seksplezurojn：
挨骂狗低头顺着墙根走，
崔二爷的醋瘾没有过够：
“Post rompo de la ŝnur’ sitel’ en puton falos,
eskapi min vi vane klopodadojn faros.
"井绳断了桶掉到井里头
终久脱不过我的手。
“Al vermiĉel’ tritika sorgon vi preferas,
anstataŭ al mi, ci al Ŭang Guj ame kveras！
"放着白面你吃铪铬，
看上王贵你看不上我！
“Se Ŭang Guj estas juna, sed mizera nulo,
mi riĉas je arĝento, kvankam nejunulo.
"王贵年轻是个穷光蛋，
二爷我虽老有银钱。
“Faruno tra kribrilo en la keston venas.
La vivon de Ŭang Guj ja miaj manoj tenas.
"铜罗里筛面落面箱，
王贵的命儿在我手上。
“Obstakl’ en kamentubo, fulgo sur trabaro.
Ricevos Ŭang Guj de mi tagojn de amaro！”
"烟洞里卷烟房梁上灰，
我回去叫他小子受两天罪！"
李季：《王贵与李香香》1-4（世界语，汉语对照）
IV. KOLEKTO DE SOVAĜLEGOMOJ*
4、 掏苦菜
Lilio ruĝa floras kun koloro brila.
Knabino Ŝjangŝjang ĉarmis kun belec’ simila.
山丹丹开花红姣姣，
香香人材长得好。
La granda okulparo brilis kiel kristalo，
simile al ros-perloj viglaj sur herbaro．
一对大眼水汪汪，
就象那露水珠在草上淌。
Milion mueladas oni en farunon．
De infaneco Ŝjangŝjang amis la kampulon.
二道糜子碾三遍，
香香自小就爱庄稼汉。
Surkampe tamarikoj placas al l’ okuloj．
Bonega estas Ŭang Guj inter la junuloj．
地头上沙柳绿蓁蓁，
王贵是个好后生。
Li altas je ses futoj kaj je forto plenas，
en kamplaboroj li duoblan taskon prenas.
身高五尺浑身都是劲，
庄稼地里顶两人。
Maizo floras ĝuste en la mez-stadio,
de longe Ŭang Guj amis Ŝjangŝjang kun pasio.
玉米开花半中腰，
王贵早把香香看中了。
Agrablas amokanto — tiklas ja pudoron；
ĉerizoj dolĉas — ja postulas penlaboron.
小曲好唱口难开，
樱桃好吃树难栽；
Ja amon ili sentis unu por l’ alia,
hontemo tamen baris al konfes’ ilia.
交好的心思两人都有，
谁也害臊难开口。
Sur monton Ŭang Guj venis kun sia ŝafaro,
manĝeblajn herbojn plukis Ŝjangŝjang en la valo.
王贵赶羊上山来，
香香在洼里掏苦菜。
Pelante la ŝafaron fajfis la paŝtanto，
el lia buŝ’ aŭdiĝis vortoj de amkanto：
赶着羊群打口哨，
一句曲儿出口了：
“Post la tuttaga pen’ mi dormi ne deziras,
maldorme l’ amatinon forte mi sopiras.”
"受苦一天不瞌睡，
合不着眼睛我想妹妹。"
Jen Ŭang Guj ĉesis paŝi por aŭskulti bone；
aŭdiĝis vale kvazaŭ milda biv’ belsone：
停下脚步定一定神，
洼洼里声小象弹琴：
“Lilio ruĝa floras en ombrriĉa valo．
Ne hastu, se inklinas vi al am-pokalo.”
"山丹丹花来背洼洼开，
有那些心思慢慢来。"
“Samkiel ganodermo* ĉe l’ ŝosea rando,
neniu karas pli ol vi al la amanto！”
"大路畔上的灵芝草，
谁也没有妹妹好！"
“Se l’ arĝenthufaj bonas plej el la ĉevaloj,
vi estas el l’ junuloj mia idealo！”
"马里头挑马四银蹄，
人里头挑人就数哥哥你！"
“Ĉeriza buŝ’ kun dentoj blankaj kiel perloj
sagace trompas min per falsaj am-esperoj．
"樱桃小口糯米牙，
巧口口说些哄人话。
“Se prenus vin riĉul’，al vi ne mankus mono.
Kial preferi min, dungiton en ĉifono?”
"交上个有钱的花钱常不断，
为啥要跟我这个揽工的受可怜？"
“Se pipe vi lumigas ĉambron kaj posedas
nur tason da mili’，mi vivi kun vi pretas.
"烟锅锅点灯半炕炕明，
酒盅盅量米不嫌哥哥穷。"
“Al mi denaske plaĉas vir’ de kamplaboro,
honesto kaj fidel’ valoras pli ol oro.”
"妹妹生来就爱庄稼汉，
实心实意赛过银钱。"
“Akvomelono verda ruĝas en interno,
memoros viajn vortojn ja mi por eterno.
"红瓤子西瓜绿皮包，
妹妹的话儿我忘不了。
“En mia kapo svarmas pensoj en konfuzo,
aranĝu rendevuon por korverŝa uzo.”
"肚里的话儿乱如麻，
定下个时候说说知心话。"
“En nokto, kiam homoj dormos en trankvilo,
en mian ĉambron venu por interbabilo.
"天黑夜静人睡下，
妹妹房里把话拉。
“Ne l’ lunon la ĉielo vidos, nur abandon
de steloj．Do atentu，paŝu ne sur hundon!”
"满天的星星没有月亮，
小心踏在狗身上！"
4、 掏苦菜
Lilio ruĝa floras kun koloro brila.
Knabino Ŝjangŝjang ĉarmis kun belec’ simila.
山丹丹开花红姣姣，
香香人材长得好。
La granda okulparo brilis kiel kristalo，
simile al ros-perloj viglaj sur herbaro．
一对大眼水汪汪，
就象那露水珠在草上淌。
Milion mueladas oni en farunon．
De infaneco Ŝjangŝjang amis la kampulon.
二道糜子碾三遍，
香香自小就爱庄稼汉。
Surkampe tamarikoj placas al l’ okuloj．
Bonega estas Ŭang Guj inter la junuloj．
地头上沙柳绿蓁蓁，
王贵是个好后生。
Li altas je ses futoj kaj je forto plenas，
en kamplaboroj li duoblan taskon prenas.
身高五尺浑身都是劲，
庄稼地里顶两人。
Maizo floras ĝuste en la mez-stadio,
de longe Ŭang Guj amis Ŝjangŝjang kun pasio.
玉米开花半中腰，
王贵早把香香看中了。
Agrablas amokanto — tiklas ja pudoron；
ĉerizoj dolĉas — ja postulas penlaboron.
小曲好唱口难开，
樱桃好吃树难栽；
Ja amon ili sentis unu por l’ alia,
hontemo tamen baris al konfes’ ilia.
交好的心思两人都有，
谁也害臊难开口。
Sur monton Ŭang Guj venis kun sia ŝafaro,
manĝeblajn herbojn plukis Ŝjangŝjang en la valo.
王贵赶羊上山来，
香香在洼里掏苦菜。
Pelante la ŝafaron fajfis la paŝtanto，
el lia buŝ’ aŭdiĝis vortoj de amkanto：
赶着羊群打口哨，
一句曲儿出口了：
“Post la tuttaga pen’ mi dormi ne deziras,
maldorme l’ amatinon forte mi sopiras.”
"受苦一天不瞌睡，
合不着眼睛我想妹妹。"
Jen Ŭang Guj ĉesis paŝi por aŭskulti bone；
aŭdiĝis vale kvazaŭ milda biv’ belsone：
停下脚步定一定神，
洼洼里声小象弹琴：
“Lilio ruĝa floras en ombrriĉa valo．
Ne hastu, se inklinas vi al am-pokalo.”
"山丹丹花来背洼洼开，
有那些心思慢慢来。"
“Samkiel ganodermo* ĉe l’ ŝosea rando,
neniu karas pli ol vi al la amanto！”
"大路畔上的灵芝草，
谁也没有妹妹好！"
“Se l’ arĝenthufaj bonas plej el la ĉevaloj,
vi estas el l’ junuloj mia idealo！”
"马里头挑马四银蹄，
人里头挑人就数哥哥你！"
“Ĉeriza buŝ’ kun dentoj blankaj kiel perloj
sagace trompas min per falsaj am-esperoj．
"樱桃小口糯米牙，
巧口口说些哄人话。
“Se prenus vin riĉul’，al vi ne mankus mono.
Kial preferi min, dungiton en ĉifono?”
"交上个有钱的花钱常不断，
为啥要跟我这个揽工的受可怜？"
“Se pipe vi lumigas ĉambron kaj posedas
nur tason da mili’，mi vivi kun vi pretas.
"烟锅锅点灯半炕炕明，
酒盅盅量米不嫌哥哥穷。"
“Al mi denaske plaĉas vir’ de kamplaboro,
honesto kaj fidel’ valoras pli ol oro.”
"妹妹生来就爱庄稼汉，
实心实意赛过银钱。"
“Akvomelono verda ruĝas en interno,
memoros viajn vortojn ja mi por eterno.
"红瓤子西瓜绿皮包，
妹妹的话儿我忘不了。
“En mia kapo svarmas pensoj en konfuzo,
aranĝu rendevuon por korverŝa uzo.”
"肚里的话儿乱如麻，
定下个时候说说知心话。"
“En nokto, kiam homoj dormos en trankvilo,
en mian ĉambron venu por interbabilo.
"天黑夜静人睡下，
妹妹房里把话拉。
“Ne l’ lunon la ĉielo vidos, nur abandon
de steloj．Do atentu，paŝu ne sur hundon!”
"满天的星星没有月亮，
小心踏在狗身上！"
2008年6月27日
李季：《王贵与李香香》1-3（世界语，汉语对照）
III. LI ŜJANGŜJANG3、李香香
Alaŭdo nur alaŭdajn ovojn metas ĉiam.
Ĉe Sijang’ŭan Sinjoro Cuj loĝadis tiam.
百灵子雀雀百灵子蛋，
崔二爷家住死羊湾。
Pluvakvoj en rivero fluas kaj miksiĝas.
Loĝadis ĉe Sijang’ŭan riĉaj kaj malriĉaj．
大河里涨水清混不分，
死羊湾有财主也有穷人。
En valo de Sijang’ŭan, de river-spegulo,
vivadis Li Deĵuj，mizera maljunulo．
死羊湾前沟里有一条水，
有一个穷老汉李德瑞。
Kun la blankbarba viro jam kvindekok-jara
vivadis solfilino, floro senkompara.
白胡子李德瑞五十八，
家里只有一枝花。
Li Ŝjangŝjang estis nomo de la solfilino.
Ŝi fraton ne ricevis, mortis la patrino．
女儿名叫李香香，
没有兄弟死了娘。
Kiel senpluma birdo devas travintradi，
manĝaĵ’ kaj vestoj mankis, devis ŝi malsati.
脱毛雀雀过冬天，
没有吃来没有穿。
La dekses-jara Ŝangŝjang en laboro bovis,
sed malgraŭ la penad’ satmanĝi ŝi ne povis.
十六岁的香香顶上牛一条，
累死挣活吃不饱。
Kristala dolĉa kand’ en tuko ŝvitodora.
Malriĉa ŝi ja estis, tamen tre bonkora.
羊肚子手巾包冰糖，
虽然人穷好心肠。
Maizaj grajnoj dolĉas ĉiuj je mielo.
Aĝulo Li ja havis koron de anĝelo.
玉米结子颗颗鲜，
李老汉年老心肠软。
Li ofte l’ junan Ŭang Guj tenis je la mano,
kun larmoj al li diris: “Ho, mizer-infano！
时常拉着王贵的手，
两眼流泪说："娃命苦！"
“Vi estas tiel juna, pezas jam laboro,
sen patro kaj patrino vivas vi en solo.
"年岁小来苦头重，
没娘没大孤零零。
“En Gŭan-di-templo* devas loĝi almozulo,
do mia domo estu por vi hejm-angulo.”
"讨吃子住在关爷庙，
我这里就算你的家。"
Se Ŭang Guj libertempis pro pluvad’ aŭ vento,
hejtlignon li kolektis por li kun danksento．
刮风下雨人闲下，
王贵就来把柴打。
Jen Ŭang Guj havis patron, ankaŭ fratineton；
senhejma birdo trovis por si propran neston.
一个妹子一个大，
没家的人儿找到了家。
Technorati : 李季，王贵与李香香，叙事诗，信天游
李季：《王贵与李香香》1-2（世界语，汉语对照）
II। DUNGITO ŬANG GUJ
2、王贵揽工
La filo de Ŭang Mazi, Ŭang Guj lia nomo,
nur vivis dek tri jarojn sen aldon’ de komo.
王麻子的娃娃叫王贵，
不大不小十三岁。
La bienulo Cuj praktikis ruz-kalkulon,
adoptis la senhejman ĉiam-laborulon.
崔二爷来好打算，
养下个没头长工常使唤；
Li iĝis lia mastr’，ne adopt-patro lia,
kaj uzis lin dungito por salajr’ nenia.
算个儿子掌柜不是大，
顶上个揽工的不把钱花。
Denaske la ŝafidoj havas mek-genion,
kaj Ŭang Guj，kvankam juna, bone vidis ĉion.
羊羔子落地咩咩叫，
王贵虽小啥事都知道。
Eĉ bovo kaj azen’ satmanĝas post pen-faro,
sed Ŭang Guj malsatadis dum la sezon-kvaro.
牛驴受苦喂草料，
王贵四季吃不饱。
Je la Novjar’ abundis ja ĝjaŭzi’* kaj pano,
por Ŭang Guj ŝton-malmolaj ŭoŭoj** nur el brano．
大年初一饺子下满锅，
王贵还啃糠窝窝。
Li havis nur peltaĵon por vintrovetero,
kaj ĝin transturne portis ankaŭ en somero.
穿了冬衣没夏衣，
六月天翻穿老羊皮。
Aŭtune dum falĉad’ ricevis li sen ĉeso,
krom vundoj sur manplat’，riproĉojn pro “lantec
秋天收庄稼一张镰，
磨破了手心还说慢。
En vintro Ŭang Guj iris paŝti la lan-bestojn,
portante sur la korpo nur ĉifonajn vestojn.
冬天王贵去放羊，
身上没有好衣裳；
La manoj kaj piedoj sangis pro frosteco,
la ŭoŭoj malmoliĝis kiel ŝtona peco.
脚手冻烂血直淌，
干粮冻得硬梆梆；
Li volis sin varmigi per brulig’ de herbo,
sed neg’ ĝin malsekigis, restis li sen helpo.
心想拔柴放火烤，
雪下柴儿点不着了。
Astera floro havas kvinon da petaloj，
dungito Vang Guj servis dum kvar tutaj jaroj.
马兰开花五瓣瓣，
王贵揽工整四年。
Neĝegoj ja favoras al la tritikplantoj，
Kaj Ŭang Guj ja similis al tritik-kreskantoj．
冬雪大来年冬麦好，
王贵就象麦苗苗。
El frosta vintra tago peza neĝ’ furoris,
la karan patron sian Ŭang Guj ekmemoris.
十冬腊月雪乱下，
王贵想起他亲大；
Post morto de 1’ bov-patro, la bovid’ ekservas,
la patron mortigitan venĝi 1’ filo devas.
老牛死了换上牛不老， 杀父深仇要子报。
Technorati : 李季，王贵与李香香，叙事诗，信天游
2008年6月26日
李季：《王贵与李香香》1-1（世界语，汉语对照）
Ŭang Guj kaj Li Ŝjangŝjang
《王贵与 李香香》
Li Ĝji
李季
UNUA PARTO
第一部
1.SINJORO CUJ KOLEKTAS RENTON
1、崔二爷收租
Okazis en la jaro mil-naŭcent-trideka,
en la distrikto Sanbjan*，la event’tragika.
公元一九三0年，
有一件伤心事出在三边。
Popolo diris：tie estis tri trezoroj,
povruloj multis, raris riculoj-sinjoroj．
人人都说三边有三宝，
穷人多来富人少；
La flava sabl’ sin sternis; vaste sen rnezuro,
sed kiu kamp’ ne estis havo de riĉulo？
一眼望不尽的老黄沙，
那块地不属财主家？
Maloftis pluvo en mil-naŭcent-dudek-naŭa,
la grenplantaĵojn bakis brula varmo daŭra.
一九二九年雨水少，
庄稼就象炭火烤。
Kiel blindul’ palp-iras vojon en obskuro,
la malriĉuloj timas ja pro plagaŭguro.
瞎子摸黑路难上难，
穷汉就怕闹荒年。
Teruras ne l’ komenc’ de plago sed la fino,
printempmalsaton sekvan pensis ĉiuj kun timo.
荒年怕尾不怕头，
第二年的春荒人人愁。
Sur branĉojn homoj grimpi devis post ekstermo
de l’ herboj，malaperis ĉie verda ĝermo．
掏完了苦菜上树梢，
遍地不见绿苗苗。
Post forkonsum’ de l’ verdaj, ili trunkojn manĝis —
arbtrunkojn en farunon ili muel-ŝanĝis.
百草吃尽吃树杆，
捣碎树杆磨面面。
En la monatoj dua, tria oni ĉerke
Sepultis; poste kuŝis la kadavroj sterke！
二三月饿死人装棺材，
五六月饿死没人理！
En keloj de sinjoro Cuj la Dua ŝimis
eĉ greno，do grenmankon tute li ne timis.
窑里粮食霉个遍，
崔二爷粮食吃不完。
Skelete l’ malriĉuloj magris pro malsato,
sed Cuj per la mortantoj restis sen kompato.
穷汉饿得皮包骨，
崔二爷心狠见死他不救。
Arbegoj ekbruadis sible en tempesto,
riĉulo Cuj fariĝis centfamiliestro．
风吹大树嘶啦啦响，
崔二爷有钱当保长。
Abako havas naŭdek unu kalkul-globojn,
ne povis finkalkuli Cuj-ajn ŝafojn，bovojn.
一个算盘九十一颗珠，
崔二爷牛羊没有数数。
Sur tridek-li-a step’ kaj sable dudek-li-a*,
ja kiu grego estis ne havaĵo lia？
三十里草地二十里沙。
那一群牛羊不属他家？
El kamentubo fumo flugas en l’ aeron.
Sinjoro Cuj posedis ed duon-ĉielon.
烟洞里冒烟飞满天，
崔二爷他有半个天；
Se ĉe l’ guberniestro li la langon movis,
eĉ pluvon kaj ventadon li ordoni povis.
县长跟前说上一句话，
刮风下雨都由他。
Ju pli severas frosto, des pli fortas vento；
ju pli multiĝas riĉo, des pli kruel-sento.
天气越冷风越紧，
人越有钱心越狠！
La terkulturistar’ rikolton ne akiris
pro longa mank’ de pluv’ kaj l’ brovojn ekkuntiris.
天旱庄稼没收成，
庄户人家皱眉头；
Grenmanko ja signifis malsato-turmenton,
kaj ankaŭ neeblecon pagi al Cuj renton.
打不下粮食吃不成饭，
崔二爷的租子也难还。
Se malsatadon oni povus eĉ elteni,
nepag’de rento certe igos Morton veni！
饿着肚子还好过，
短下租子命难活！
Ŭang Mazi eĉ ne manĝis grajnon dum tri tagoj,
lakeon Cuj alsendis per postul’de pagoj．
王麻子三天没见一颗米，
崔二爷的狗腿子来催逼。
La langon vigligante time Ŭang sin helpis,
kaj ĉiajn bonajn vortojn petajn li elĉerpis：
舌头在嘴里乱打转，
王麻子把好话都说完。
“Se mi ne povas pagi, plu la vivon tenos;
se ne dum ĉi vivad’，mi brute per vi penos.*”
"还不起租子我还有一条命，
这辈子还不起来世给你当牲畜。"
“Ci ŝuldas al ni renton, monon ankaŭ grenon —
Ĉu ci，hundaĉo, riskos spite vivoprenon?”
"短租子，短钱，短下粮--
老狗你莫非想拿命来抗？"
Tri pikrigardoj garnis ĉiun lian diron,
post po tri diroj skurĝo faris karnoŝiron.
一句话来三瞪眼，
三句话来一马鞭。
A1 lup’ kaj tigr’ similis la lake’ barbara,
suferis multe multe Ŭang jam kvindek-jara.
狗腿子象狼又象虎，
五十岁的王麻子受了苦。
Vundiĝis li tutkorpe, sango ĉie striis．
“Ho，panjo！…panjo！…panjo！”li senĉese kriis.
浑身打烂血直淌，
连声不断叫亲娘。
Sableje jen ostard’** soliĝis de la aro：
pro lia suferado tristis la najbaroj．
孤雁失群落沙窝，
邻居们看着也难过。
“Ja pelton oni portas vintre kontraŭ vento,
ja vivon Ŭang ne devas doni por la rento．
"冬天穿皮袄为避风，
王麻子短租不短你的命；
“Laŭvole prenu liajn posedaĵojn, domon,
sed ne pro rentpagigo batmortigi 1’ homon!”
"房子家产由你们挑，
打死他租子也交不上！"
Azeno blinda ĵetas sin al fojnamaso．
Homkoron ja ne havas la lakea klaso！
毛驴撞草垛没长眼，
狗腿子不长人心肝！
Bastonoj bat-rompiĝis unu post alia,
sang-makulitaj naŭze… ho, kruelo kia！
一根棍断了又一根换，
白落红起不忍心看！
Ankoraŭ spiron faris li de 1’ sunsubiro,
sed sub lunlumo kuŝis li jam morta viro.
太阳偏西还有一口气，
月亮上来照死尸。
Tiriĝis abrotan’ kun la radikoj ele.
Sinjoro Cuj la Dua agis tro kruele.
拔起黄蒿带起根，
崔二爷做事太狠心；
La patron li mortigis, prenis for la idon,
li al Ŭang-familio faris plen-likvidon！
打死老子拉走娃娃，
一家人落了个光塌塌！
En vintro ĉe l’ kreskaĵoj ĝermo ne aperas，
en temp’ malnova l’ povraj kiel brut’ suferas.
冬天里草木不长芽，
旧社会的庄户人不如牛马！
《王贵与 李香香》
Li Ĝji
李季
UNUA PARTO
第一部
1.SINJORO CUJ KOLEKTAS RENTON
1、崔二爷收租
Okazis en la jaro mil-naŭcent-trideka,
en la distrikto Sanbjan*，la event’tragika.
公元一九三0年，
有一件伤心事出在三边。
Popolo diris：tie estis tri trezoroj,
povruloj multis, raris riculoj-sinjoroj．
人人都说三边有三宝，
穷人多来富人少；
La flava sabl’ sin sternis; vaste sen rnezuro,
sed kiu kamp’ ne estis havo de riĉulo？
一眼望不尽的老黄沙，
那块地不属财主家？
Maloftis pluvo en mil-naŭcent-dudek-naŭa,
la grenplantaĵojn bakis brula varmo daŭra.
一九二九年雨水少，
庄稼就象炭火烤。
Kiel blindul’ palp-iras vojon en obskuro,
la malriĉuloj timas ja pro plagaŭguro.
瞎子摸黑路难上难，
穷汉就怕闹荒年。
Teruras ne l’ komenc’ de plago sed la fino,
printempmalsaton sekvan pensis ĉiuj kun timo.
荒年怕尾不怕头，
第二年的春荒人人愁。
Sur branĉojn homoj grimpi devis post ekstermo
de l’ herboj，malaperis ĉie verda ĝermo．
掏完了苦菜上树梢，
遍地不见绿苗苗。
Post forkonsum’ de l’ verdaj, ili trunkojn manĝis —
arbtrunkojn en farunon ili muel-ŝanĝis.
百草吃尽吃树杆，
捣碎树杆磨面面。
En la monatoj dua, tria oni ĉerke
Sepultis; poste kuŝis la kadavroj sterke！
二三月饿死人装棺材，
五六月饿死没人理！
En keloj de sinjoro Cuj la Dua ŝimis
eĉ greno，do grenmankon tute li ne timis.
窑里粮食霉个遍，
崔二爷粮食吃不完。
Skelete l’ malriĉuloj magris pro malsato,
sed Cuj per la mortantoj restis sen kompato.
穷汉饿得皮包骨，
崔二爷心狠见死他不救。
Arbegoj ekbruadis sible en tempesto,
riĉulo Cuj fariĝis centfamiliestro．
风吹大树嘶啦啦响，
崔二爷有钱当保长。
Abako havas naŭdek unu kalkul-globojn,
ne povis finkalkuli Cuj-ajn ŝafojn，bovojn.
一个算盘九十一颗珠，
崔二爷牛羊没有数数。
Sur tridek-li-a step’ kaj sable dudek-li-a*,
ja kiu grego estis ne havaĵo lia？
三十里草地二十里沙。
那一群牛羊不属他家？
El kamentubo fumo flugas en l’ aeron.
Sinjoro Cuj posedis ed duon-ĉielon.
烟洞里冒烟飞满天，
崔二爷他有半个天；
Se ĉe l’ guberniestro li la langon movis,
eĉ pluvon kaj ventadon li ordoni povis.
县长跟前说上一句话，
刮风下雨都由他。
Ju pli severas frosto, des pli fortas vento；
ju pli multiĝas riĉo, des pli kruel-sento.
天气越冷风越紧，
人越有钱心越狠！
La terkulturistar’ rikolton ne akiris
pro longa mank’ de pluv’ kaj l’ brovojn ekkuntiris.
天旱庄稼没收成，
庄户人家皱眉头；
Grenmanko ja signifis malsato-turmenton,
kaj ankaŭ neeblecon pagi al Cuj renton.
打不下粮食吃不成饭，
崔二爷的租子也难还。
Se malsatadon oni povus eĉ elteni,
nepag’de rento certe igos Morton veni！
饿着肚子还好过，
短下租子命难活！
Ŭang Mazi eĉ ne manĝis grajnon dum tri tagoj,
lakeon Cuj alsendis per postul’de pagoj．
王麻子三天没见一颗米，
崔二爷的狗腿子来催逼。
La langon vigligante time Ŭang sin helpis,
kaj ĉiajn bonajn vortojn petajn li elĉerpis：
舌头在嘴里乱打转，
王麻子把好话都说完。
“Se mi ne povas pagi, plu la vivon tenos;
se ne dum ĉi vivad’，mi brute per vi penos.*”
"还不起租子我还有一条命，
这辈子还不起来世给你当牲畜。"
“Ci ŝuldas al ni renton, monon ankaŭ grenon —
Ĉu ci，hundaĉo, riskos spite vivoprenon?”
"短租子，短钱，短下粮--
老狗你莫非想拿命来抗？"
Tri pikrigardoj garnis ĉiun lian diron,
post po tri diroj skurĝo faris karnoŝiron.
一句话来三瞪眼，
三句话来一马鞭。
A1 lup’ kaj tigr’ similis la lake’ barbara,
suferis multe multe Ŭang jam kvindek-jara.
狗腿子象狼又象虎，
五十岁的王麻子受了苦。
Vundiĝis li tutkorpe, sango ĉie striis．
“Ho，panjo！…panjo！…panjo！”li senĉese kriis.
浑身打烂血直淌，
连声不断叫亲娘。
Sableje jen ostard’** soliĝis de la aro：
pro lia suferado tristis la najbaroj．
孤雁失群落沙窝，
邻居们看着也难过。
“Ja pelton oni portas vintre kontraŭ vento,
ja vivon Ŭang ne devas doni por la rento．
"冬天穿皮袄为避风，
王麻子短租不短你的命；
“Laŭvole prenu liajn posedaĵojn, domon,
sed ne pro rentpagigo batmortigi 1’ homon!”
"房子家产由你们挑，
打死他租子也交不上！"
Azeno blinda ĵetas sin al fojnamaso．
Homkoron ja ne havas la lakea klaso！
毛驴撞草垛没长眼，
狗腿子不长人心肝！
Bastonoj bat-rompiĝis unu post alia,
sang-makulitaj naŭze… ho, kruelo kia！
一根棍断了又一根换，
白落红起不忍心看！
Ankoraŭ spiron faris li de 1’ sunsubiro,
sed sub lunlumo kuŝis li jam morta viro.
太阳偏西还有一口气，
月亮上来照死尸。
Tiriĝis abrotan’ kun la radikoj ele.
Sinjoro Cuj la Dua agis tro kruele.
拔起黄蒿带起根，
崔二爷做事太狠心；
La patron li mortigis, prenis for la idon,
li al Ŭang-familio faris plen-likvidon！
打死老子拉走娃娃，
一家人落了个光塌塌！
En vintro ĉe l’ kreskaĵoj ĝermo ne aperas，
en temp’ malnova l’ povraj kiel brut’ suferas.
冬天里草木不长芽，
旧社会的庄户人不如牛马！
2008年1月2日
陕北民歌每日一歌（12）：《圪梁梁》
哎--那是一个谁，
那就是咱（那个）有名的（那）二呀（那）二妹妹。
对畔畔的（那个）圪梁梁上那是一个（那）谁，
那就是咱（那个）有名的（那）二呀（那）二妹妹。
你在你的（那个)圪梁梁上哥在一个（那）沟，
你瞭见哥的那个妹子你就招一招哟手。
对畔畔的（那个）圪梁梁上长着十样样草，
十样样的（那个）看见妹子就样样好。
你在你的（那个）圪梁梁上哥在一个那沟，
你瞭见哥的（那个）妹子你就招一招哟手。
哎--
在线试听网址1：http://www.sn.xinhuanet.com/other1/2004-03/15/964be69e85f3489eb91ce5420aecfe88_kanliang.rm
演唱者：孙志宽
在线试听网址2：http://www.cnshanbei.com/vod/song/zhuanji/zhuanji002/glllcf.rm
演唱者：刘春风
2008年1月1日
陕北民歌每日一歌（11）：《挂红灯》
正月那里来是新年，
纸糊的灯笼挂在门前，
风吹那灯笼呼噜噜噜噜转，
我和我那三哥三哥三哥过新年。
曾巴一巴一巴曾巴曾巴曾，
咳红花一花一花红，
红花一花一花红花红花红，
咳绿个茵茵，
张生你哟是你是妹妹小情人。
二月那个里来是春分，
我爱我那三哥三哥三哥好后生，
马兰那个开花根连根，
我和我那三哥三哥三哥一条心。
曾巴一巴一巴曾巴曾巴曾，
咳红花一花一花红，
红花一花一花红花红花红，
咳绿个茵茵，
张生你哟是你是妹妹小情人。
三月那个里来杏花白，
一对对的蝴蝶把花采，
杏花那个桃花我都不爱，
单爱我那三哥三哥三哥好人才。
曾巴一巴一巴曾巴曾巴曾，
咳红花一花一花红，
红花一花一花红花红花红，
咳绿个茵茵，
张生你哟是你是妹妹小情人。
六月那里来热难当，
新编的草帽遮荫凉，
手拿上一把紫竹扇，
我给我那三哥三哥三哥扇风凉。
曾巴一巴一巴曾巴曾巴曾，
咳红花一花一花红，
红花一花一花红花红花红，
咳绿个茵茵，
张生你哟是你是妹妹小情人。
九月那里来秋风凉，
我给我那三哥三哥三哥缝衣裳。
三哥哥穿了一件夹皮袄。
我问我那三哥三哥三哥暖不暖。
曾巴一巴一巴曾巴曾巴曾，
咳红花一花一花红，
红花一花一花红花红花红，
咳绿个茵茵，
张生你哟是你是妹妹小情人么哎咳哟。
纸糊的灯笼挂在门前，
风吹那灯笼呼噜噜噜噜转，
我和我那三哥三哥三哥过新年。
曾巴一巴一巴曾巴曾巴曾，
咳红花一花一花红，
红花一花一花红花红花红，
咳绿个茵茵，
张生你哟是你是妹妹小情人。
二月那个里来是春分，
我爱我那三哥三哥三哥好后生，
马兰那个开花根连根，
我和我那三哥三哥三哥一条心。
曾巴一巴一巴曾巴曾巴曾，
咳红花一花一花红，
红花一花一花红花红花红，
咳绿个茵茵，
张生你哟是你是妹妹小情人。
三月那个里来杏花白，
一对对的蝴蝶把花采，
杏花那个桃花我都不爱，
单爱我那三哥三哥三哥好人才。
曾巴一巴一巴曾巴曾巴曾，
咳红花一花一花红，
红花一花一花红花红花红，
咳绿个茵茵，
张生你哟是你是妹妹小情人。
六月那里来热难当，
新编的草帽遮荫凉，
手拿上一把紫竹扇，
我给我那三哥三哥三哥扇风凉。
曾巴一巴一巴曾巴曾巴曾，
咳红花一花一花红，
红花一花一花红花红花红，
咳绿个茵茵，
张生你哟是你是妹妹小情人。
九月那里来秋风凉，
我给我那三哥三哥三哥缝衣裳。
三哥哥穿了一件夹皮袄。
我问我那三哥三哥三哥暖不暖。
曾巴一巴一巴曾巴曾巴曾，
咳红花一花一花红，
红花一花一花红花红花红，
咳绿个茵茵，
张生你哟是你是妹妹小情人么哎咳哟。
在线试听网址１：http://sdhw.yau.edu.cn/yszx/jlp/geqv/g-3.rm
演唱者：贠恩凤
在线试听网址2：http://www.ssfeng.com/ylfq/ssmg/imgg/music/20.rm
演唱者：麻晓燕
演唱者：贠恩凤
在线试听网址2：http://www.ssfeng.com/ylfq/ssmg/imgg/music/20.rm
演唱者：麻晓燕
订阅：
博文 (Atom)
